Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6
Devanagari script
आसीत्पूर्वं बृहत्कल्पे जयत्सेनः सुरेश्वरः । त्रैलोक्यस्य समस्तस्य स्वामी दानवदर्पहा
Transliteration
āsītpūrvaṃ bṛhatkalpe jayatsenaḥ sureśvaraḥ | trailokyasya samastasya svāmī dānavadarpahā
Translation
قدیم زمانے میں، عظیم کلپ کے اندر، جیتسین نام کا دیوتاؤں کا سردار تھا—تینوں لوکوں کا مالک، اور دانَووں کے غرور کو پاش پاش کرنے والا۔
Word by Word
आसीत्was
आसीत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन — “was/existed”
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक) — “formerly/previously”
बृहत्कल्पेin the great aeon
बृहत्कल्पे:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootबृहत् (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — “in the great kalpa”; कर्मधारय
जयत्सेनःJayatsena
जयत्सेनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजयत् (प्रातिपदिक) + सेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — proper name; कर्मधारय “victorious-army”
सुरेश्वरःlord of the gods
सुरेश्वरः:
Karta (Appositive/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — apposition to जयत्सेनः; तत्पुरुष (षष्ठी) “lord of the gods”
त्रैलोक्यस्यof the three worlds
त्रैलोक्यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — “of the three worlds”; द्विगु-समास
समस्तस्यentire
समस्तस्य:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — qualifying त्रैलोक्यस्य “of the entire”
स्वामीmaster
स्वामी:
Karta (Predicate nominative/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — “master/lord”
दानवदर्पहाslayer of demons’ pride
दानवदर्पहा:
Karta (Appositive/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक) + दर्प (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) + क्विप् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — बहुवचन-सम्बन्धे तत्पुरुष “slayer of the pride of demons”; कृदन्त (हन् + क्विप्) = “-hā”
Speaker
Viśvāmitra
Skanda Dialogue
Listener: dharādhipa (Ānarta/king)
Visual Art Cues
Scene: A majestic deva-king Jayatsena, radiant and armed, stands as ruler of the three worlds, with subdued demons in the background—an epic tableau introducing the backstory.
Characters & Entities
V
ViśvāmitraJ
JayatsenaS
Sureśvara (lord of gods)T
TrailokyaD
DānavaFAQs
Power and sovereignty are portrayed as dharma-based offices within cosmic order, gained and maintained through right conduct.
None in this verse; it begins a backstory (itihāsa) embedded within the tīrtha-context.
None.