Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

गौतमोऽपि च तद्दृष्ट्वा सम्यग्भार्याविचेष्टितम् । ददौ शापं महाराज कोपसंरक्तलोचनः

gautamo'pi ca taddṛṣṭvā samyagbhāryāviceṣṭitam | dadau śāpaṃ mahārāja kopasaṃraktalocanaḥ

اے مہاراج، گوتم نے بھی بیوی سے متعلق اس ناروا حرکت کو صاف دیکھ کر، غضب سے سرخ آنکھوں کے ساتھ لعنت (شاپ) سنا دی۔

गौतमःGautama
गौतमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तत्that
तत्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘that’ इति (दृष्ट्वा इत्यस्य कर्म)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु) + त्वा
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
सम्यक्properly, clearly
सम्यक्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb)
भार्याof (his) wife
भार्या:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विचेष्टितम् इत्यस्य सम्बन्धः
विचेष्टितम्conduct, behavior
विचेष्टितम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवि-चेष्ट् (उपसर्ग वि + √चेष्ट् धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, ‘act/behavior’ (कर्म)
ददौgave, pronounced
ददौ:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शापम्a curse
शापम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा-राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
कोपसंरक्तलोचनःwhose eyes were reddened with anger
कोपसंरक्तलोचनः:
Karta-viśeṣaṇa (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोप-संरक्त-लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘कोपेन संरक्ते लोचने यस्य सः’

Narrator (Purāṇic storyteller; exact speaker not explicit in snippet)

Type: kshetra

Listener: King (rājan)

Scene: Gautama, eyes reddened with wrath, confronts the situation and prepares to pronounce a curse; the hermitage becomes a courtroom of dharma.

G
Gautama

FAQs

Dharma is protected by clarity of discernment; wrongdoing—especially violations of marital fidelity—invites swift moral consequence.

This verse is part of the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya framework; the snippet itself is narrative setup and does not name a specific tīrtha in this line.

None in this verse; it introduces the event leading to the curse.