Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

चांद्रायणशतं प्रादात्सुभद्रायाहिताग्नये । सर्वभंडपरित्यागं पुनराधानमेव च

Transliteration

cāṃdrāyaṇaśataṃ prādātsubhadrāyāhitāgnaye | sarvabhaṃḍaparityāgaṃ punarādhānameva ca

Translation

اس نے سُبھدرَا کو—جو آہِتاگنی (مقدس آگ قائم رکھنے والی) تھی—چاندْرایَن کے سو ورت مقرر کیے؛ اور تمام گھریلو برتنوں کے ترک کرنے اور آگوں کو ازسرِنو قائم کرنے کا بھی حکم دیا۔

Word by Word

• चांद्रायणशतम्: a hundred cāndrāyaṇa penances
• चांद्रायणशतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चांद्रायण + शत (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; द्विगु-समासः (शतं चांद्रायणानाम्)

• प्रादात्: gave/prescribed
• प्रादात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-दा (धातु)
• Form: लुङ्-लकारः (अनद्यतनभूत/aorist), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सुभद्राय: to Subhadrā
• सुभद्राय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सुभद्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान), एकवचनम्

• आहिताग्नये: to the one with established fires (āhitāgni)
• आहिताग्नये: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: आहित + अग्नि (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान), एकवचनम्; बहुव्रीहिः (आहिताः अग्नयः यस्य—one who has established sacred fires)

• सर्वभण्डपरित्यागम्: abandonment of all possessions
• सर्वभण्डपरित्यागम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व + भण्ड + परित्याग (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; तत्पुरुषः (सर्वस्य भण्डस्य परित्यागः)

• पुनराधानम्: re-establishment (again)
• पुनराधानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुनः + आधान (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; अव्ययीभावः (पुनः आधानम्—re-establishment, esp. of fires/rites)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपातः (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

Speaker

Unspecified narrator (prescription of expiations)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The ācārya pronounces a severe penance: ‘a hundred Cāndrāyaṇas’; Subhadrā, an āhitāgni, stands resolute. Household vessels are set aside; a new fire-altar is prepared for punar-ādhāna.

Characters & Entities

• Subhadrā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When ritual order is disturbed, restoration requires disciplined penance and the re-consecration of sacred domestic rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha context is Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya; this verse emphasizes household/ritual purification rather than naming the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

A hundred Cāndrāyaṇa observances, abandonment of all vessels, and punarādhāna (re-establishing the sacred fires).