Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

Devanagari script

युष्मदादेशतोऽद्यैव स्वशरीरविशुद्धये । विश्वावसुश्च तच्छ्रुत्वा वज्रपातोपमं वचः

Transliteration

yuṣmadādeśato'dyaiva svaśarīraviśuddhaye | viśvāvasuśca tacchrutvā vajrapātopamaṃ vacaḥ

Translation

“آپ کے حکم کے مطابق، آج ہی، اپنے ہی جسم کی پاکیزگی کے لیے…” یہ سن کر وِشواواسو نے اُن الفاظ کو گویا بجلی کے کڑاکے کی طرح محسوس کیا۔

Word by Word

• युष्मत्-आदेशतः: by your command
• युष्मत्-आदेशतः: Hetu/Instrumental sense (कारण/निमित्त)
• Type: Noun
• Root: युष्मत् (प्रातिपदिक) + आदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-तत्पुरुषः; समस्तपदम् अव्ययीभाववत् (तसिल्-प्रत्ययान्त) । आदेशतः = आदेश-प्रातिपदिकात् तसिल् (तः) प्रत्ययः; अव्ययप्रायः; अर्थे: 'आदेशात्/आदेशेन' (Ablatival adverbial: 'by/according to the command').

• अद्य: today
• अद्य: Adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic particle)

• स्व-शरीर-विशुद्धये: for the purification of (one's) own body
• स्व-शरीर-विशुद्धये: Sampradana/Purpose (प्रयोजनार्थे चतुर्थी)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + शरीर (प्रातिपदिक) + विशुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वशरीरस्य विशुद्धिः) । विशुद्धये = स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचनम् (dative singular)

• विश्वावसुः: Viśvāvasu
• विश्वावसुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्वावसु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; नाम (proper noun)

• च: and
• च: Sambandha (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• तत्: that (speech/statement)
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; सर्वनाम

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund); धातुः: श्रु; अर्थः: 'having heard'

• वज्रपात-उपमम्: like a thunderbolt strike
• वज्रपात-उपमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वज्रपात (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (वज्रपातस्य उपमम् = like a thunderbolt-strike); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (vacasaḥ)

• वचः: speech/words
• वचः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; कर्मपदम् (object of 'heard')

Speaker

Parāvasu (continuing; narrative transition to Viśvāvasu’s reaction)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A celestial figure (Viśvāvasu) receives a command about immediate bodily purification; the words strike like a thunderbolt, freezing the moment in shock and resolve.

Characters & Entities

• Viśvāvasu
• Parāvasu
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma can demand hard remedies; the resolve for self-purification can shock loved ones yet remains framed as righteous.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is referenced in this half-verse; it functions as narrative linkage within the tīrtha-mahātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

Immediate undertaking of the instructed purification (prāyaścitta) is implied (“this very day”).