Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

पत्नीशालां गृहीत्वा च गायत्रीं मौनधारिणीम् । मेखलां निदधे चान्यां कट्यां मौंजीमयीं शुभाम्

Transliteration

patnīśālāṃ gṛhītvā ca gāyatrīṃ maunadhāriṇīm | mekhalāṃ nidadhe cānyāṃ kaṭyāṃ mauṃjīmayīṃ śubhām

Translation

پتنی شالا اختیار کرکے اور گایتری کو خاموشی کے ورت کے ساتھ دھارَن کرکے، اس نے اپنی کمر پر مُنجا گھاس سے بنی ہوئی ایک اور مبارک میکھلا باندھ لی۔

Word by Word

• पत्नीशालाम्: the wife’s garment/covering (patnīśālā)
• पत्नीशालाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्नी-शाला (प्रातिपदिक; पत्नी + शाला)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पत्नीशाला = पत्नी-सम्बद्धा शाला/वस्त्रादि)

• गृहीत्वा: having taken
• गृहीत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), पूर्वकालिक-क्रिया; उपसर्गः गृ(=ग्रह्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपातः

• गायत्रीम्: the Gāyatrī (mantra/cord)
• गायत्रीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मौनधारिणीम्: bearing silence (mauna-observing)
• मौनधारिणीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मौन-धारिणी (प्रातिपदिक; मौन + धारिणी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गायत्रीम् इति); समासः द्वितीया/उपपद-तत्पुरुषः (मौनं धारयति इति)

• मेखलाम्: girdle
• मेखलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मेखला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• निदधे: placed, put on
• निदधे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; उपसर्गः नि

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपातः

• अन्याम्: another
• अन्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मेखलाम् इति)

• कट्याम्: on the waist
• कट्याम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• मौञ्जीमयीम्: made of muñja grass
• मौञ्जीमयीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मौञ्जी-मय (प्रातिपदिक; मौञ्जी + मय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मेखलाम् इति); समासः तद्धितार्थे तत्पुरुषः (मौञ्ज्या मयी = made of muñja-grass)

• शुभाम्: auspicious, beautiful
• शुभाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मेखलाम् इति)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Nāgara Khaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: The initiate takes up ritual items, holds the Gāyatrī in silent contemplation, and ties an auspicious muñja-grass girdle around the waist—an image of disciplined readiness.

Characters & Entities

• Gāyatrī
• muñja (grass)
• patnīśālā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacrifice is grounded in inner restraint—silence, mantra-discipline, and purity of conduct—before outer ritual action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within a Tīrthamāhātmya (praise of sacred place) setting, but this line specifically describes yajña-preparation rather than naming a distinct tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Adopting mauna (silence) with Gāyatrī observance and wearing an auspicious muñja-grass mekhalā as part of sacrificial discipline.