Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 76

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः शंखचक्रगदाधरः । विहस्याथ महालक्ष्मीं तामुवाच प्रहर्षितः । मुहुर्मुहुः समालिंग्य वक्षसश्चोपरि स्थिताम्

sūta uvāca | tacchrutvā vacanaṃ tasyāḥ śaṃkhacakragadādharaḥ | vihasyātha mahālakṣmīṃ tāmuvāca praharṣitaḥ | muhurmuhuḥ samāliṃgya vakṣasaścopari sthitām

سوت نے کہا: اُس کے کلمات سن کر شَنکھ، چکر اور گدا دھارنے والے بھگوان مسکرائے؛ پھر خوش ہو کر مہالکشمی سے فرمایا—جو اُن کے سینے پر ٹکی ہوئی تھی—اور بار بار اسے آغوش میں لیا۔

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verbal action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; श्रुत्वा इत्यस्य कर्म
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकाल (having heard)
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
शंखचक्रगदाधरःthe bearer of conch, discus, and mace (Viṣṇu)
शंखचक्रगदाधरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंख (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक) + गदा (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समाहार/द्वन्द्व-पूर्वपद + तत्पुरुष (शंखं च चक्रं च गदां च धरति इति)
विहस्यhaving smiled/laughed
विहस्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि-हस् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकाल (having laughed/smiled)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
महालक्ष्मीम्Mahālakṣmī
महालक्ष्मीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय (महती लक्ष्मीः)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verbal action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
प्रहर्षितःdelighted
प्रहर्षितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-हृष् (धातु) → प्रहर्षित (कृदन्त-भूतकर्मणि)
Formकृदन्त (past passive participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि-विशेषण (delighted)
मुहुःagain and again
मुहुः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb: repeatedly)
मुहुःagain and again
मुहुः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb: repeatedly)
समालिङ्ग्यhaving embraced
समालिङ्ग्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम्-आ-लिङ्ग् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकाल (having embraced)
वक्षसःof (his) chest
वक्षसः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
उपरिupon/on
उपरि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअधिकरणवाचक-अव्यय (preposition/adverb: upon)
स्थिताम्standing/placed
स्थिताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-भूतकर्मणि)
Formकृदन्त (past passive participle used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ताम्/महालक्ष्मीम् इत्यस्य विशेषण

Sūta

Scene: Sūta narrates: Viṣṇu (conch, discus, mace) smiles, embraces Mahālakṣmī repeatedly as she rests on his chest, then speaks in delight.

S
Sūta
M
Mahālakṣmī
V
Viṣṇu (Śaṅkha-cakra-gadā-dhara)

FAQs

The Purāṇa portrays divine intimacy and grace: sincere speech and devotion are met with the Lord’s affectionate approval.

The narrative sits within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya of the Nāgara Khaṇḍa.

No direct ritual is prescribed; it is a narrative transition highlighting the Lord’s response.