Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 75

Devanagari script

एतत्त सर्वमाख्यातं यत्पृष्टास्मि सुरेश्वर । सत्येनानेन देवेश तव पादौ स्पृशाम्यहम्

Transliteration

etatta sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭāsmi sureśvara | satyenānena deveśa tava pādau spṛśāmyaham

Translation

اے سُریشور! جیسا مجھ سے پوچھا گیا تھا، میں نے سب کچھ بیان کر دیا۔ اس سچ کے وسیلے سے، اے دیویش، میں ادب سے آپ کے قدموں کو چھوتی ہوں۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; एतत् इत्यस्य विशेषण

• आख्यातम्: has been told/explained
• आख्यातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त-भूतकर्मणि)
• Form: कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कथितम्/वर्णितम्

• यत्: which/that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• पृष्टा: asked (I was asked)
• पृष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त-भूतकर्मणि)
• Form: कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अहम् इत्यस्य कर्मणि-भावः (I was asked)

• अस्मि: am
• अस्मि: Kriya (Verbal action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• सुरेश्वर: O Lord of the gods
• सुरेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणाम् ईश्वरः)

• सत्येन: by/with truth
• सत्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• अनेन: by this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th), एकवचन

• पादौ: feet (two)
• पादौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन

• स्पृशामि: I touch
• स्पृशामि: Kriya (Verbal action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Mahālakṣmī (contextual; addressing the Lord)

Skanda Dialogue

Listener: Sureśvara/Deveśa (Lord of gods)

Visual Art Cues

Scene: A devotee (speaker) completes a truthful account and, invoking that truth, bows to touch the Lord’s feet in reverence.

Characters & Entities

• Sureśvara
• Deveśa
• Mahālakṣmī
• Viṣṇu (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Speaking truthfully and humbly offering reverence to the Lord’s feet is presented as a sanctifying act.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly, the Hāṭakeśvara-kṣetra context frames the narrative inside a tīrtha-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

A devotional gesture is mentioned: touching the Lord’s feet as an act of reverence grounded in satya.