Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 67

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे स्थापय त्वं च मा क्षिप । अक्षयं जायते येन सर्वस्त्रीणां हिताय च

hāṭakeśvaraje kṣetre sthāpaya tvaṃ ca mā kṣipa | akṣayaṃ jāyate yena sarvastrīṇāṃ hitāya ca

“ہاتکیشور کے مقدس کھیتر میں انہیں قائم کرنا، انہیں پھینک نہ دینا۔ اس سے اَکھنڈ پُنّیہ پیدا ہوتا ہے جو تمام عورتوں کی بھلائی اور کلیان کا سبب بنتا ہے۔”

हाटकेश्वरजेin/pertaining to Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; तद्धितार्थे/समासे ‘-ज’ = ‘born in/connected with’; विशेषणम् (qualifying ‘क्षेत्रे’)
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
स्थापयinstall, set up
स्थापय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + णिच् (causative)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, त्रिलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
माdo not
मा:
Pratishedha (Prohibition/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (prohibitive particle)
क्षिपthrow, cast
क्षिप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
अक्षयम्imperishable
अक्षयम्:
Karma (Result/Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; विशेषणम् (qualifying implied ‘फलम्/पुण्यम्’)
जायतेarises, is produced
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
येनby which
येन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; सम्बन्धक (relative)
सर्वस्त्रीणाम्of all women
सर्वस्त्रीणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन; कर्मधारय (सर्वाः स्त्रियः = all women)
हितायfor the welfare
हिताय:
Sampradana (Purpose/Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th case), एकवचन; प्रयोजन (dative of purpose)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)

Sureśvarī (Goddess/Gaurī)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Viṣṇu (outer frame, implied) / Lakṣmī (recipient of command)

Scene: The Goddess commands: install the four forms in Hāṭakeśvara-kṣetra; do not discard them. This yields imperishable merit for the welfare of all women.

H
Hāṭakeśvara
H
Hāṭakeśvara-kṣetra
G
Gaurī

FAQs

Establishing sacred forms at a holy site generates akṣaya-puṇya and extends spiritual benefit beyond the individual to the wider community.

Hāṭakeśvara-kṣetra is explicitly praised as the proper place for establishing the Gaurīcatuṣṭaya.

Pratiṣṭhā (installation) of the four images in Hāṭakeśvara-kṣetra; prohibition against discarding/immersing them.