Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

त्वं प्रार्थय वरं सर्वं ददाम्यहमिहार्चिता । अभ्यर्चिता गिरिसुता मया प्रोक्ता सुरेश्वरी

Transliteration

tvaṃ prārthaya varaṃ sarvaṃ dadāmyahamihārcitā | abhyarcitā girisutā mayā proktā sureśvarī

Translation

تم جو بھی ور مانگو، یہاں میری پوجا سے راضی ہو کر میں سب کچھ عطا کرتی ہوں۔ یوں دیوتاؤں کی ادھیشوری، گریسوتا، جو میرے ہاتھوں خوب پوجی گئی تھی، بولی۔

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Sambodhana/Prathama (Addressed subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (प्रयोगानुसार), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• प्रार्थय: ask/request
• प्रार्थय: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: प्र-√अर्थ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• सर्वम्: any/whatever; all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier of वरम्)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier)

• ददामि: I give
• ददामि: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• इह: here
• इह: Desha-adhikarana (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• अर्चिता: worshipped/honoured
• अर्चिता: Visheshana (Predicate adjective of speaker)
• Type: Adjective
• Root: √अर्च् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• अभ्यर्चिता: duly worshipped
• अभ्यर्चिता: Visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: अभि-√अर्च् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गिरिसुता: daughter of the mountain (Pārvatī)
• गिरिसुता: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक) + सुता (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘गिरेः सुता’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/Agent in passive sense)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)

• प्रोक्ता: spoken/declared
• प्रोक्ता: Visheshana (Predicate adjective of गिरिसुता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-√वच् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुरेश्वरी: queen/lady of the gods
• सुरेश्वरी: Karta/Apposition (Appositive title)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष ‘सुराणाम् ईश्वरी’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Narrator-devotee quoting Sureśvarī (Girisūtā/Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Implied audience of the māhātmya (pilgrims/śrotṛs); Devī addresses the narrator

Visual Art Cues

Scene: A devotee (narrator) stands before Girisūtā/Surēśvarī in a tīrtha-shrine; the Goddess, radiant and compassionate, offers a boon; lamps, flowers, and incense indicate completed worship.

Characters & Entities

• Sureśvarī
• Girisūtā
• Pārvatī/Gaurī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere worship at a sanctified place invites divine grace; the Goddess responds with boon-bestowal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The boon-bestowal occurs within the Hāṭakeśvara-kṣetra episode of the Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arcana/abhyarcana (formal worship) of the Goddess as the basis for requesting a boon.