Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

अपुत्रो लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । बहुवैरोऽरिनाशं च विद्यार्थी शास्त्रविद्भवेत्

Transliteration

aputro labhate putrāndhanārthī dhanamāpnuyāt | bahuvairo'rināśaṃ ca vidyārthī śāstravidbhavet

Translation

بے اولاد کو بیٹے نصیب ہوتے ہیں؛ دولت کا طالب دولت پاتا ہے؛ جس کے بہت دشمن ہوں وہ دشمنوں کی ہلاکت پاتا ہے؛ اور طالبِ علم شاستروں کا عالم بن جاتا ہے۔

Word by Word

• अपुत्रः: a sonless man
• अपुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अ + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नञ्-समाससदृश-निषेध (a-sonless)

• लभते: obtains
• लभते: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्

• पुत्रान्: sons
• पुत्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• धनार्थी: one desiring wealth
• धनार्थी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धन + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (धनस्य अर्थी)

• धनम्: wealth
• धनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• आप्नुयात्: should obtain
• आप्नुयात्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• बहुवैरः: one with many enemies
• बहुवैरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बहु + वैर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः (बहूनि वैराणि यस्य)

• अरिनाशम्: destruction of enemies
• अरिनाशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अरि + नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अरेः नाशः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• विद्यार्थी: a student/seeker of knowledge
• विद्यार्थी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्या + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (विद्यायाः अर्थी)

• शास्त्रवित्: knower of scripture
• शास्त्रवित्: Kriyā (Predicate complement/विधेय)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र + विद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (शास्त्रं वेत्ति इति)

• भवेत्: should become
• भवेत्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Sūta (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣpāditya (shrine/deity)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages

Visual Art Cues

Scene: Four vignettes around the central deity: a childless couple praying, a merchant offering coins, a troubled man seeking relief from foes, and a student with manuscripts receiving blessing—each linked to Puṣpāditya’s grace.

Characters & Entities

• Puṣpāditya (implicit)
• śāstra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic devotion integrates worldly welfare with dharma: legitimate aims like progeny, prosperity, protection, and education are sought through sacred worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha of Puṣpāditya within Nāgara-khaṇḍa Adhyāya 155 (site-name not stated in this verse).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied worship (pūjā) of Puṣpāditya as the means for these stated boons.