Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

यस्मान्न विद्यते मृत्युस्तेन दृष्टेन देहिनाम् । अमराख्यं ततो लिंगं विख्यातं भुवनत्रये

Transliteration

yasmānna vidyate mṛtyustena dṛṣṭena dehinām | amarākhyaṃ tato liṃgaṃ vikhyātaṃ bhuvanatraye

Translation

کیونکہ جسم دھاریوں کے لیے اس کے دیدار سے موت نہیں رہتی، اسی سبب وہ لِنگ ‘اَمَر’ (بے موت) کے نام سے تینوں جہانوں میں مشہور ہوا۔

Word by Word

• यस्मात्: from which/because of which
• यस्मात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्; हेत्वर्थे (because of which)

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः (negation particle)

• विद्यते: exists
• विद्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विद् (धातु) (सत्तायाम्)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• मृत्युः: death
• मृत्युः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तेन: by that
• तेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• दृष्टेन: seen
• दृष्टेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: √दृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तेन इत्यस्य विशेषणम्

• देहिनाम्: of embodied beings
• देहिनाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• अमर-आख्यम्: named ‘Amara’
• अमर-आख्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमर (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; समासः: अमर इति आख्या यस्य/यत् (उपपद-तत्पुरुषः)

• ततः: therefore
• ततः: Hetu (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: अव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्तम्; हेत्वर्थ/अनन्तरार्थक-क्रियाविशेषणम् (therefore/then)

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• विख्यातम्: became renowned/was renowned
• विख्यातम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: वि + √ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; लिङ्गम् इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• भुवन-त्रये: in the three worlds
• भुवन-त्रये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: त्रयाणि भुवनानि (द्विगु)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amara-liṅga

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim beholds the Amara-liṅga; a dark, skeletal figure of Mṛtyu recedes, while a radiant aura envelops the devotee; the liṅga shines with a cool, moonlike glow.

Characters & Entities

• Amara-liṅga
• Three worlds (Bhuvanatraya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana (sacred beholding) of a truly powerful liṅga is portrayed as transformative, conquering the fear of death through divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Amara-liṅga kṣetra/tīrtha in Nāgarakhaṇḍa, celebrated for deathlessness-bestowing darśana.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana of the liṅga is the key act implied; no additional rite is specified in this verse.