Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

एते तल्लिंगरक्षार्थं तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताः । शेषाः शक्रसमायुक्ताः प्रजग्मुस्त्रिदशालयम्

Transliteration

ete talliṃgarakṣārthaṃ tasminkṣetre vyavasthitāḥ | śeṣāḥ śakrasamāyuktāḥ prajagmustridaśālayam

Translation

یہ سب اُس لِنگ کی حفاظت کے لیے اسی مقدّس کھیتر میں مقیم رہے۔ باقی لوگ شکر (اِندر) کے ساتھ دیوتاؤں کے دھام، تِرِدَش آلیہ، کو روانہ ہوئے۔

Word by Word

• एते: these (persons)
• एते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• तत्-लिङ्ग-रक्षा-अर्थम्: for the protection of that liṅga
• तत्-लिङ्ग-रक्षा-अर्थम्: Karma (कर्म) / Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक) + रक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular); समासः: (तत्-लिङ्गस्य) रक्षा-अर्थम् = प्रयोजनार्थक-तत्पुरुषः

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम् (Singular)

• क्षेत्रे: in the sacred field/place
• क्षेत्रे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम् (Singular)

• व्यवस्थिताः: were stationed/stood
• व्यवस्थिताः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + अव + √स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: भूतकाले क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्रियाविशेषण-रूपेण/विधेय-विशेषणम् (predicate participle)

• शेषाः: the remaining (ones)
• शेषाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• शक्र-समायुक्ताः: accompanied by Śakra (Indra)
• शक्र-समायुक्ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शक्र (प्रातिपदिक) + सम् + आ + √युज् (धातु) → समायुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः: शक्रेण समायुक्ताः (तृतीया-तत्पुरुषः)

• प्रजग्मुः: went forth
• प्रजग्मुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (Plural); परस्मैपदम्

• त्रिदश-आलयम्: the abode of the gods (heaven)
• त्रिदश-आलयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: त्रिदशानाम् आलयम् (षष्ठी-तत्पुरुषः)

Speaker

Narrator (contextual; later Sūta continues)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amara-liṅga (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/śaunaka-ādi (implied Nāimiṣāraṇya frame typical of Sūta narration)

Visual Art Cues

Scene: A luminous liṅga in a sanctum; a ring of devas remain as sentinels with weapons and lotuses, while Indra (Śakra) departs with the remaining gods toward a radiant celestial path.

Characters & Entities

• Indra (Śakra)
• Tridaśa (Devas)
• Śiva-liṅga
• Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s sanctity is upheld by steadfast guardianship, reflecting the cosmic importance of sacred geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Nāgarakhaṇḍa kṣetra where the liṅga stands; its exact toponym is not stated in this snippet, but the liṅga’s māhātmya is central.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse emphasizes protection (rakṣā) of the liṅga.