Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

कोटीनामेव सर्वेषां शेषा गच्छन्तु तत्र च । सहस्राक्षेण संयुक्ताः स्वर्गे स्वपररक्षकाः

koṭīnāmeva sarveṣāṃ śeṣā gacchantu tatra ca | sahasrākṣeṇa saṃyuktāḥ svarge svapararakṣakāḥ

“ان کروڑوں میں سے باقی سب وہاں (سورگ) چلے جائیں؛ ہزار آنکھوں والے اندر کے ساتھ مل کر، سورگ میں اپنے راج کی حفاظت کریں۔”

कोटीनाम्of crores
कोटीनाम्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (of crores)
एवindeed
एव:
Emphasis (Avadharana/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (indeed/only)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; 'कोटीनाम्' विशेषण (of all)
शेषाःthe rest, the remainder
शेषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (the remainder)
गच्छन्तुlet (them) go
गच्छन्तु:
Kriya (Injunctive action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
सहस्राक्षेणwith Sahasrākṣa (Indra)
सहस्राक्षेण:
Karana/Sahakari (Instrument/associate/करण)
TypeNoun
Rootसहस्र (संख्या-प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formसमासः (बहुव्रीहि: सहस्रम् अक्षीणि यस्य = 'thousand-eyed' = इन्द्र); पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
संयुक्ताःjoined, accompanied
संयुक्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-युज् (धातु) → संयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; 'शेषाः' विशेषण (joined/associated)
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
स्व-पर-रक्षकाःprotectors of themselves and others
स्व-पर-रक्षकाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक) + रक्षक (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुष; स्वस्य परस्य च रक्षकाः / स्वपरयोः रक्षकाः); पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; 'शेषाः' विशेषण/समानााधिकरण

Devas (collective counsel)

Type: kshetra

Scene: A vast host is divided: some devas remain at the kṣetra; the rest depart with Indra (the Thousand-eyed) to guard Svarga, forming a celestial procession.

I
Indra (Sahasrākṣa)
S
Svarga
S
Surāḥ (Devas)

FAQs

Dharma assigns roles—some guard the sacred center, others protect the cosmic order elsewhere.

The kṣetra containing the revered liṅga (Amara-liṅga context), contrasted with Svarga as the devas’ abode.

None; it describes divine deployment for protection rather than a human ritual.