Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 66

Devanagari script

न स्नानं न च दानं च लोकयात्रां विशेषतः । व्यवहारं न कृत्यं च किंचिद्धर्मसमुद्भवम्

Transliteration

na snānaṃ na ca dānaṃ ca lokayātrāṃ viśeṣataḥ | vyavahāraṃ na kṛtyaṃ ca kiṃciddharmasamudbhavam

Translation

نہ اشنان تھا نہ دان؛ خصوصاً لوک یاترا یعنی عام زندگی کی روانی بھی تھم گئی۔ نہ لین دین، نہ فرائض—دھرم سے پیدا ہونے والا کوئی کام انجام نہ پایا۔

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• दानम्: giving/charity
• दानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• लोकयात्राम्: worldly routine/maintenance of life
• लोकयात्राम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक + यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (लोकस्य यात्रा = worldly conduct/maintenance)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb): ‘especially/in particular’

• व्यवहारम्: transactions/legal dealings
• व्यवहारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यवहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• कृत्यम्: duty/obligatory act
• कृत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• किंचित्: anything
• किंचित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (anything)

• धर्मसमुद्भवम्: arising from dharma (righteous)
• धर्मसमुद्भवम्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: धर्म + समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (धर्मात् समुद्भवम् = arising from dharma), किंचित् इत्यस्य विशेषण

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator, contextually Sūta-like narration within Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A deserted ghat/riverbank with still waters, no bathers, no alms-giving; marketplaces closed; roads empty—an eerie pause in both pilgrimage and civic life under a sunless sky.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma sustains both ritual and society; when time and order are disturbed, even basic virtues like charity and purity-practices decline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Nāgarakhaṇḍa tīrtha narrative context; it does not name the location.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) and dāna (charity) are mentioned as practices that cease during the disruption.