Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

Devanagari script

एवमुक्त्वा तु तां हृष्टां गृहीत्वा दक्षिणे करे । जगाम भवनं पश्चात्पुलकांकितगात्रजाम्

Transliteration

evamuktvā tu tāṃ hṛṣṭāṃ gṛhītvā dakṣiṇe kare | jagāma bhavanaṃ paścātpulakāṃkitagātrajām

Translation

یوں کہہ کر اس نے خوشی سے بھرپور اسے دائیں ہاتھ سے تھام لیا؛ پھر وہ گھر کی طرف چلا، اور اس کے بدن پر فرطِ مسرت کے رونگٹے کھڑے ہونے کے آثار نمایاں تھے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वच् (धातु) → उक्त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund/absolutive): 'having said'

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• हृष्टाम्: delighted
• हृष्टाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'ताम्' इत्यस्य विशेषणम्

• गृहीत्वा: having taken (hold of)
• गृहीत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: ग्रह् (धातु) → गृहीत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund): 'having taken/holding'

• दक्षिणे: in the right
• दक्षिणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'करे' इत्यस्य विशेषणम्

• करे: hand
• करे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (in the hand)

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• भवनम्: to the house
• भवनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थकक्रियायाः कर्म/देश

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/देशवाचक (afterwards/behind)

• पुलकांकितगात्रजाम्: her whose body was marked with horripilation
• पुलकांकितगात्रजाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुलक + अङ्कित + गात्रजा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पुलकेन अङ्कितानि गात्राणि यस्याः सा गात्रजा); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'ताम्' इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: He takes her right hand; she is joyful, with goosebumps of delight; they walk toward their home after the vow’s success—an intimate, auspicious departure scene.

Characters & Entities

• Sūta
• Yājñavalkya
• Kātyāyanī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas portray dharma not as dry rule, but as lived transformation—peace and joy manifest outwardly.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tirtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it depicts the vow’s fruit through reunion and emotional fulfillment.