Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

Devanagari script

ततः स्वर्गनिवासार्थं भगवान्देवकीसुतः । संहर्ता स्वकुलं सर्वं स्वयमेव न संशयः

Transliteration

tataḥ svarganivāsārthaṃ bhagavāndevakīsutaḥ | saṃhartā svakulaṃ sarvaṃ svayameva na saṃśayaḥ

Translation

پھر اپنے سوَرگ (جنتی) مقام کی طرف لوٹنے کے لیے بھگوان، دیوکی کے سُت، خود ہی اپنے پورے کُل کا سنہار کریں گے؛ اس میں کوئی شک نہیں۔

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (thereafter)

• स्वर्गनिवासार्थम्: for the purpose of dwelling in heaven
• स्वर्गनिवासार्थम्: Hetu (Purpose/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक) + निवास (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनवाचक (for the purpose of); समासः—तत्पुरुषः (स्वर्गे निवासस्य अर्थः)

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• देवकीसुतः: son of Devakī
• देवकीसुतः: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देवकी (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (देवक्याः सुतः)

• संहर्ता: destroyer
• संहर्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संहर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तृवाचक (agent noun)

• स्वकुलम्: his own clan
• स्वकुलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुषप्रायः (स्वं कुलम् = one’s own clan)

• सर्वम्: entire
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘स्वकुलम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta (Agent-emphasis/कर्ता-बल)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक (reflexive emphatic)

• एव: indeed/alone
• एव: Kriya-visheshana (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis/only)

• न: not/no
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘न संशयः’ इति वाक्यांशः

Speaker

Unspecified in snippet

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā / Prabhāsa (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Interlocutor receiving prophecy (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Kṛṣṇa as serene yet resolute, the clan around him in fated conflict; the sea and coastal groves suggest western India; a sense of divine departure hangs in the air.

Characters & Entities

• Devakī
• Kṛṣṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even divine manifestations conclude their worldly play; attachment to lineage and power is transient within dharma’s cycles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is explicitly named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.