Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

अथ तस्याः प्रभावं तं दृष्ट्वा ते नागसत्तमाः । शेषा भय परित्रस्ताः प्रजग्मुश्च दिशो दश

atha tasyāḥ prabhāvaṃ taṃ dṛṣṭvā te nāgasattamāḥ | śeṣā bhaya paritrastāḥ prajagmuśca diśo daśa

اس کی غیر معمولی طاقت کو دیکھ کر، ناگوں میں سب سے بہترین ناگ—خوف سے دہشت زدہ ہو کر—دسوں سمتوں میں بھاگ گئے۔

athathen
atha:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर्य-बोधक)
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
prabhāvampower, majesty
prabhāvam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprabhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tamthat
tam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (prabhāvam)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√dṛś (दृश्) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): ‘having seen’
tethey
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
nāga-sattamāḥbest of nāgas
nāga-sattamāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnāga (प्रातिपदिक) + sat-tama (प्रातिपदिक; sat + tama)
Formकर्मधारय-समास (‘sattamāḥ nāgāḥ’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
śeṣāḥthe rest
śeṣāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśeṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘remaining/others’ (te इत्यस्य विशेषण)
bhayafear
bhaya:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootbhaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र समास-पूर्वपदवत् (paritrastāḥ इत्यस्य हेतु-निर्देशः)
paritrastāḥterrified
paritrastāḥ:
Kriyā (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Root√tras (त्रस्) + pari- (उपसर्ग) + kta (क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘terrified’
prajagmuḥwent forth, fled
prajagmuḥ:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (गम्) + pra- (उपसर्ग)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; तृतीय-पुरुष, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
diśaḥdirections
diśaḥ:
Karma (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
daśaten
daśa:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśan (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-विशेषण; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; diśaḥ इत्यस्य विशेषण

Narrator (contextual; within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya discourse)

Type: kshetra

Scene: Nāga chiefs scatter in all directions, bodies streaming like living rivers, hoods lowered in fear; at the center, the ascetic woman stands radiant and still, the landscape opening into ten directional vistas.

N
Nāgas
T
tapasvinī (ascetic woman)

FAQs

True spiritual radiance (prabhāva) commands even powerful beings; dharma shields the disciplined.

This verse contributes to the tīrtha-māhātmya atmosphere but does not name the site itself.

No explicit prescription; the emphasis is on the fruit of steadfast vrata/tapas.