Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 70

Devanagari script

तस्मादेनं परित्यज्य होमं कुरुत मा चिरम् । येन प्रीतिं परां यांति ग्रहाः सर्वेऽर्कपूर्वकाः

Transliteration

tasmādenaṃ parityajya homaṃ kuruta mā ciram | yena prītiṃ parāṃ yāṃti grahāḥ sarve'rkapūrvakāḥ

Translation

“پس اس شخص کو چھوڑ کر دیر نہ کرو؛ فوراً ہوم کرو—جس سے سورج سے آغاز کر کے سبھی گرہ اعلیٰ ترین رضا مندی کو پہنچیں گے۔”

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; अर्थः ‘therefore/from that’

• एनम्: him/this one
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• परित्यज्य: having abandoned
• परित्यज्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: परि + त्यज् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund), अर्थः ‘having abandoned’

• होमम्: homa (fire-offering)
• होमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• कुरुत: do (you all)
• कुरुत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), बहुवचन

• मा: do not
• मा: Pratishedha (Prohibition/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक निपात (prohibitive particle)

• चिरम्: for long / long time
• चिरम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; सम्बन्धार्थे ‘by which/whereby’

• प्रीतिम्: satisfaction/pleasure
• प्रीतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• पराम्: supreme/great
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘प्रीतिम्’

• यान्ति: attain/go to
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• ग्रहाः: planets
• ग्रहाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् ‘ग्रहाः’

• अर्कपूर्वकाः: beginning with the Sun
• अर्कपूर्वकाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्क + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative): ‘अर्कः पूर्वः येषाम्’ (beginning with the Sun); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् ‘ग्रहाः’

Speaker

Brāhmaṇas (collective counsel within dialogue; responding to the situation)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇāḥ / ritual assembly

Visual Art Cues

Scene: A commanding instruction in a ritual arena: the speaker urges immediate homa; a fire-altar prepared, offerings arranged, and a symbolic arc of the nine planets with the Sun foremost.

Characters & Entities

• Homa
• Grahas (Navagraha)
• Arka (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharmic action is obstructed by impurity, one must decisively remove the cause and restore the rite promptly.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate focus is graha-śānti through homa; the tīrtha setting remains in the background of Nāgarakhaṇḍa’s Mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform homa quickly after excluding the contaminating participant, to please all Grahas starting with Sūrya (Arka).