Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 71

Devanagari script

आरोग्यश्च भवेद्राजा गतशत्रुः सुतान्वितः । सततं सुखमभ्येति मच्छांतिकप्रभावतः

Transliteration

ārogyaśca bhavedrājā gataśatruḥ sutānvitaḥ | satataṃ sukhamabhyeti macchāṃtikaprabhāvataḥ

Translation

“راجا تندرست ہو جائے گا، دشمنوں سے نجات پائے گا، بیٹوں سے سرفراز ہوگا؛ اور میرے لیے کیے گئے شانتی کرم کے اثر سے وہ ہمیشہ سکھ پائے گا۔”

Word by Word

• आरोग्यम्: health
• आरोग्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आरोग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• भवेत्: would be / may become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गतशत्रुः: with enemies gone/vanquished
• गतशत्रुः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गत (गम् धातु + क्त) + शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास: ‘गताः शत्रवः यस्य’ (whose enemies are gone/vanquished); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘राजा’

• सुतान्वितः: accompanied by sons
• सुतान्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुत + अन्वित (अन् + इ धातु + क्त)
• Form: तत्पुरुष-समास: ‘सुतैः अन्वितः’ (accompanied by sons); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘राजा’

• सततम्: always/constantly
• सततम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)

• सुखम्: happiness
• सुखम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मरूपेण

• अभ्येति: attains/approaches
• अभ्येति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + इ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• मत्शान्तिकप्रभावतः: due to the power of my pacificatory rite
• मत्शान्तिकप्रभावतः: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-षष्ठी) + शान्तिक + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: ‘मम शान्तिकस्य प्रभावः’ (the power/effect of my śāntika rite); पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

Speaker

Vahni (Agni)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇāḥ / ritual agents; indirectly the king

Visual Art Cues

Scene: A benedictory proclamation: the king envisioned radiant and healthy, enemies subdued, children beside him; the glow of a completed śānti rite emanates from the altar.

Characters & Entities

• Rājā (king)
• Śāntika (pacificatory rite)
• Vahni (Agni)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śānti rites, when performed correctly, restore harmony—manifesting as health, security, and prosperity for ruler and realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse emphasizes ritual fruit (phala) within a tīrtha-māhātmya chapter, rather than naming a particular site.

What ritualistic prescription is mentioned?

A śāntika rite (pacificatory ritual), linked with homa and Agni, promised to yield health, victory over enemies, and prosperity.