Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

एते शक्रादयो देवास्तेषु तीर्थेषु सुन्दरि । मां पूज्य त्रिदिवं प्राप्तास्तथान्ये नारदादयः

Transliteration

ete śakrādayo devāsteṣu tīrtheṣu sundari | māṃ pūjya tridivaṃ prāptāstathānye nāradādayaḥ

Translation

اے حسین، شکر (اندرا) اور دیگر دیوتاؤں نے اُن تیرتھوں میں میری پوجا کی اور تریدِو (سورگ) کو پہنچے؛ اسی طرح نارَد اور اس جیسے دوسرے بھی۔

Word by Word

• एते: these
• एते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; निर्देश (these)

• शक्रादयः: Indra and others
• शक्रादयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शक्र-आदि = ‘Indra and others’); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्ता

• तेषु: in those
• तेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन; अधिकरण (in those)

• तीर्थेषु: in/at the tīrthas
• तीर्थेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन; अधिकरण (at pilgrimage places)

• सुन्दरि: O beautiful one
• सुन्दरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; द्वितीया (2), एकवचन; कर्म

• पूज्य: having worshipped
• पूज्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + ल्यप्/य (प्रत्यय)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having worshipped’

• त्रिदिवम्: heaven
• त्रिदिवम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि + दिव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (त्रि-दिव = ‘three heavens’ = heaven); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; गत्यर्थकर्म

• प्राप्ताः: attained
• प्राप्ताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्यय कृदन्त (past participle, active sense); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘having attained’

• तथा: likewise
• तथा: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and likewise)

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्ता

• नारदादयः: Nārada and others
• नारदादयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (नारद-आदि = ‘Nārada and others’); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

Speaker

Śiva (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as ‘sundarī’)

Visual Art Cues

Scene: A celestial assembly at a riverside/ghāṭa: Indra with vajra, other devas, and Nārada with vīṇā offering flowers and lamps to the presiding deity; a luminous path rising to svarga in the background.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Devāḥ (gods)
• Nārada
• Tīrthas
• Tridiva (heaven)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the devas honor tīrthas and worship the Supreme there; sacred places are presented as proven pathways to exalted states.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse refers collectively to the tīrthas about to be enumerated; it validates them through divine exemplars (Indra, Nārada).

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā (worship) of the speaker-deity at the tīrthas as a means to attain heavenly merit (tridiva).