Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

भवद्भ्यां परितुष्टोऽस्मि तस्मान्मत्तः प्रगृह्यताम् । वरमिष्टं महाभागौ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

Transliteration

bhavadbhyāṃ parituṣṭo'smi tasmānmattaḥ pragṛhyatām | varamiṣṭaṃ mahābhāgau yadyapi syātsudurlabham

Translation

“میں تم دونوں سے پوری طرح خوش ہوں؛ اس لیے مجھ سے اپنا مطلوبہ ور مانگ لو، اے سعادت مندوں—اگرچہ وہ نہایت دشوار الحصول ہی کیوں نہ ہو۔”

Word by Word

• भवद्भ्याम्: by you two
• भवद्भ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन; करण/हेतु (by you two)

• परितुष्टः: fully pleased
• परितुष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परि + तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, √तुष्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (of asmi)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ/निगमन (therefore)

• मत्तः: from me
• मत्तः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• प्रगृह्यताम्: let (it) be accepted/taken
• प्रगृह्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + ग्रह् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; आज्ञार्थे (let it be taken)

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• इष्टम्: desired
• इष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, √इष् ‘to desire’)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (of varam)

• महाभागौ: O two greatly fortunate ones
• महाभागौ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (पूर्वपद) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् भागः/भाग्यं यस्य); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), द्विवचन

• यद्यपि: even if, although
• यद्यपि: Sambandha (Concessive particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय-समुच्चय; अव्यय (concessive: even if/although)

• स्यात्: may be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सुदुर्लभम्: very difficult to obtain
• सुदुर्लभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/पूर्वपद) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (अत्यन्तं दुर्लभम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (of varam/that boon)

Speaker

Mahādeva (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā (Pitāmaha) and Vāsudeva (Viṣṇu)

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks with compassionate authority, offering a boon; Brahmā and Viṣṇu receive the words with folded hands, the assembly of devas witnessing the moment of grace.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Brahmā
• Viṣṇu
• Vara (boon)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When worship is sincere, the Lord becomes pleased and grants even rare blessings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter’s Pātāla liṅga-sthāna, where worship culminates in Śiva’s boon.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, devoted liṅga-pūjā is the cause of boon-bestowal; no separate rite is listed.