Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 59
Devanagari script
ततस्तुष्टो महादेवः पितामहमिदं वचः । प्रोवाच वासुदेवं च विनयावनतं स्थितम्
Transliteration
tatastuṣṭo mahādevaḥ pitāmahamidaṃ vacaḥ | provāca vāsudevaṃ ca vinayāvanataṃ sthitam
Translation
پھر مہادیو خوش ہو کر پِتامہ (برہما) سے یہ کلمات کہنے لگے، اور واسودیو (وِشنو) سے بھی، جو عاجزی سے سر جھکائے کھڑا تھا۔
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम (then)
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, √तुष्)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (of mahādevaḥ)
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (उपसर्ग/पूर्वपद) + देव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् देवः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पितामहम्to Pitāmaha (Brahmā)
पितामहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (of vacaḥ)
वचःspeech, words
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रोवाचsaid, spoke
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
वासुदेवम्Vāsudeva (Viṣṇu)
वासुदेवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
विनय-अवनतम्bowed down in humility
विनय-अवनतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootविनय (प्रातिपदिक) + अवनत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √नम् with अव)
Formतत्पुरुष-समास (विनयेन अवनतः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (of vāsudevam)
स्थितम्standing, present
स्थितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √स्था)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (of vāsudevam)
Speaker
Mahādeva (Śiva)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Śiva, pleased, turns toward Brahmā and Viṣṇu; both stand with bowed heads and folded hands, embodying vinaya as Śiva begins to speak.
Characters & Entities
M
Mahādeva (Śiva)P
Pitāmaha (Brahmā)V
Vāsudeva (Viṣṇu)FAQs
Devotion coupled with humility draws divine grace and opens the way for boons and guidance.
The liṅga-sthāna in Pātāla whose worship pleases Mahādeva in this tīrtha-māhātmya.
No new rite is prescribed here; it transitions from pūjā to Śiva’s boon-giving dialogue.