Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 74

प्राप्यांतरं हरिष्यामि नास्य योग्येयमंगना । इति व्यवस्य विद्यार्थिमूर्तिमास्थाय गालवम्

prāpyāṃtaraṃ hariṣyāmi nāsya yogyeyamaṃganā | iti vyavasya vidyārthimūrtimāsthāya gālavam

‘موقع پا کر میں اسے لے جاؤں گا؛ یہ عورت اس کے لائق نہیں۔’ یوں ارادہ کر کے وہ علم کے طالبِ علم کا بھیس بنا کر گالَو مُنی کے پاس جا پہنچا۔

प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र + आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव-प्राय कृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया
अन्तरम्an opportunity/interval
अन्तरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
हरिष्यामिI will take away
हरिष्यामि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
अस्यfor him/of him
अस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
योग्याsuitable
योग्या:
Karta (Predicate adjective/कर्ता)
TypeAdjective
Rootयोग्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
इयम्this (woman)
इयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
अङ्गनाwoman
अङ्गना:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थे (quotative particle)
व्यवस्यhaving resolved
व्यवस्य:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootवि + अव + सो (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); निश्चयपूर्वकं (having resolved)
विद्यार्थिमूर्तिम्the form of a student
विद्यार्थिमूर्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविद्यार्थि (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (विद्यार्थिनः मूर्तिः/विद्यार्थिरूपा मूर्तिः); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
आस्थायhaving assumed
आस्थाय:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootआ + स्था (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund); आश्रित्य/गृहीत्वा
गालवम्Gālava
गालवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगालव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; व्यक्तिनाम

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating within Māheśvara-khaṇḍa to the sages (deduced)

Type: kshetra

Listener: (Contextual) audience/interlocutor

Scene: A figure assumes the form of a humble student and approaches sage Gālava, while internally plotting abduction—double-layered narrative of appearance vs intention.

G
Gālava

FAQs

Outward piety or studenthood can mask inner misconduct; dharma requires purity of intention, not merely appearance.

No tīrtha is referenced in this verse.

None; it describes a narrative act of assuming a student’s guise.