Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44

ततः क्षणेन विकलस्त्वितश्चेतश्च प्रस्खलत् । उवाच वचनं भीमः सुसंभ्रांतो नृपं प्रति

tataḥ kṣaṇena vikalastvitaścetaśca praskhalat | uvāca vacanaṃ bhīmaḥ susaṃbhrāṃto nṛpaṃ prati

پھر ایک ہی لمحے میں وہ بے قرار ہو گیا اور اس کا دل ڈگمگانے لگا۔ نہایت گھبرا کر بھیم نے بادشاہ سے مخاطب ہو کر کہا۔

tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: thereafter/from that)
kṣaṇenain a moment
kṣaṇena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; काल-करण (within a moment)
vikalaḥdistressed, impaired
vikalaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootvikala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (implicit subject)
tubut
tu:
Sambandha-bodhaka (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (contrastive particle)
itaḥfrom here; thereupon
itaḥ:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootitaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: from here/thereupon)
cetaḥmind
cetaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcetas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; praskhalat इत्यस्य कर्ता
caand
ca:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
praskhalatstumbled, faltered
praskhalat:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + skhal (स्खल् धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
vacanamwords
vacanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
bhīmaḥBhīma
bhīmaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhīma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
susaṃbhrāntaḥgreatly agitated
susaṃbhrāntaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय-उपसर्ग) + saṃbhrānta (भ्रम् धातु → सं-भ्रम्; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (bhīmaḥ)
nṛpamthe king
nṛpam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
pratitowards, to
prati:
Sampradana/Direction (Goal/प्रति-गति)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय)
Formअव्यय (upasarga-like preposition: towards)

Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa frame)

Listener: nṛpa (king)

Scene: Bhīma’s posture shifts from confident to shaken—eyes widened, hand to head or chest; the king turns toward him, attendants startled.

B
Bhīma
K
King (nṛpa)

FAQs

Inner disturbance can signal moral or spiritual error; the Purāṇas portray consequences as immediate awakeners.

No tīrtha is mentioned in this verse.

None; it narrates the onset of distress and alarm.