Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45

धर्मराज महाबुद्धे पश्य मां नृपसत्तम । चक्षुर्भ्यां नैव पश्यामि वैकल्यं किमिदं मम

dharmarāja mahābuddhe paśya māṃ nṛpasattama | cakṣurbhyāṃ naiva paśyāmi vaikalyaṃ kimidaṃ mama

اے دھرم راج، اے عظیم خرد والے بہترین بادشاہ! میری طرف دیکھئے۔ میں اپنی آنکھوں سے بالکل نہیں دیکھ پا رہا۔ یہ کیسی آفت و کمزوری مجھ پر آ پڑی ہے؟

dharmarājaO Dharmarāja
dharmarāja:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक) + rājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धर्मस्य राजा)
mahābuddheO great-minded one
mahābuddhe:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + buddhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (महती बुद्धिः यस्य सः)
paśyasee, look
paśya:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (दृश् धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन
māmme
mām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग-प्रयोगे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
nṛpasattamaO best of kings
nṛpasattama:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक) + sattama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नृपाणां सत्तमः)
cakṣurbhyāmwith (my) two eyes
cakṣurbhyām:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootcakṣus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन (Instrumental dual)
nanot
na:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
evaindeed, at all
eva:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
paśyāmiI see
paśyāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (दृश् धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष (1st), एकवचन
vaikalyamimpairment, defect
vaikalyam:
Karma/Predicate (Object-like/कर्म)
TypeNoun
Rootvaikalya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'किम्' इत्यस्य विशेष्य (predicate/object)
kimwhat?
kim:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)
idamthis
idam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'vaikalyam' इत्यस्य विशेषणम्
mamaof me, my
mama:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

Bhīma

Listener: Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)

Scene: Bhīma, eyes clouded or covered, reaches out in distress toward Yudhiṣṭhira (Dharmarāja), who stands composed, compassionate, and attentive; attendants form a concerned semicircle.

B
Bhīma
D
Dharmarāja (the king addressed)

FAQs

Affliction can become a turning point that humbles the powerful and redirects them toward dharma and refuge.

No specific sacred site is mentioned in this verse.

None directly; it is an urgent appeal describing sudden blindness.