Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

भीम उवाच । सर्वोपायैर्बोधयंति चाटा हस्तगतं नरम् । इदमेवौषधं तत्र तैः सार्धं जल्पनं न हि

bhīma uvāca | sarvopāyairbodhayaṃti cāṭā hastagataṃ naram | idamevauṣadhaṃ tatra taiḥ sārdhaṃ jalpanaṃ na hi

بھیم نے کہا: خوشامدی ہر تدبیر سے اس آدمی کو ‘سمجھاتے’ ہیں جو پہلے ہی ان کے ہاتھ میں ہو۔ ایسے موقع پر بس یہی دوا ہے کہ ان سے بات چیت نہ کی جائے۔

भीमःBhīma
भीमः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सर्वोपायैःby all means/methods
सर्वोपायैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्व + उपाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समासः—सर्वे उपायाः (षष्ठी/कर्मधारयार्थे बहुव्रीह्यभाव; प्रायः कर्मधारय-तत्पुरुषवत्)
बोधयन्तिthey make understand; they instruct
बोधयन्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative)
चाटाःflatterers; sycophants
चाटाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचाट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
हस्तगतम्in (their) hand; under control
हस्तगतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहस्त + गत (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘गत’—गम् (धातु) + क्त; समासः—हस्ते गतः (सप्तमी-तत्पुरुष)
नरम्a man
नरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Predicate/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम
एवonly; indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (only/indeed)
औषधम्medicine; remedy
औषधम्:
Karta (Predicate nominative/कर्ता)
TypeNoun
Rootऔषध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
तैःwith them
तैः:
Saha (Association/सह)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; सर्वनाम
सार्धम्together with
सार्धम्:
Saha (Association/सह)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (together with)
जल्पनम्talking; chatter
जल्पनम्:
Karta (Predicate/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल्पन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रियानाम (talking/chattering)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed)

Bhīma

Scene: Bhīma speaks bluntly: sycophants ‘advise’ a man already in their grasp; the true remedy is silence and refusal to engage. Bhīma stands firm, arms set, while a cluster of flatterers hover with ingratiating gestures.

B
Bhīma

FAQs

Discernment in company and speech is dharma; avoid harmful conversations that deepen delusion.

No tīrtha is mentioned; the verse offers practical moral counsel (nīti).

No ritual is prescribed; the instruction is behavioral—do not argue or converse with flatterers.