Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

ततो नागाः समागम्य वासुकिप्रमुखास्तदा । तुष्टुबुर्विविधैर्वाक्यैरूचुः सुहृदयं च ते

tato nāgāḥ samāgamya vāsukipramukhāstadā | tuṣṭuburvividhairvākyairūcuḥ suhṛdayaṃ ca te

پھر واسُکی کی قیادت میں ناگ وہاں جمع ہوئے۔ خوش ہو کر انہوں نے سُہردَیَ کی طرح طرح کے کلمات سے ستائش کی اور دل کی خیرخواہی کے ساتھ اُسے مخاطب کیا۔

ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रम/अनन्तरार्थक)
नागाःNāgas (serpents)
नागाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
समागम्यhaving come together
समागम्य:
Kriyāviśeṣaṇa (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + गम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल
वासुकिप्रमुखाःwith Vāsuki as their leader
वासुकिप्रमुखाः:
Kartṛviśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootवासुकि (प्रातिपदिक) + प्रमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वासुकिः प्रमुखः येषाम्)
तदाat that time
तदा:
Kālādhi karaṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक)
तुष्टुबुःpraised
तुष्टुबुः:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद
विविधैःwith various
विविधैः:
Karaṇa (Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ‘वाक्यैः’ इति विशेषणम्
वाक्यैःby words; with statements
वाक्यैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (Speech act)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद
सुहृदयम्O kind-hearted one
सुहृदयम्:
Sambodhana/Āmantraṇa (Vocative sense)
TypeAdjective
Rootसुहृदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; संबोधनार्थे/विशेष्य-रूपेण (addressing)
and
:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता) बहुवचन (or द्वितीया—context favors subject: ‘they said’); here: प्रथमा बहुवचन

Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa context: likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Scene: A dignified assembly of nāgas with Vāsuki at the forefront, half-human half-serpent forms or serpent-hooded figures, approaching the hero with folded hands and praising him.

N
Nāgāḥ
V
Vāsuki
S
Suhṛdaya

FAQs

Dharmic help offered to others brings gratitude and auspicious recognition from powerful beings.

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as narrative setup within the Kaumārikākhaṇḍa.

None; the verse describes praise and address by the Nāgas.