Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 47
Devanagari script
यथा नलवनं क्र्रुद्धः कुर्याद्भूमिसमं करी । नवकोटीस्तथा जघ्ने सह तेन पलाशिना
Transliteration
yathā nalavanaṃ krruddhaḥ kuryādbhūmisamaṃ karī | navakoṭīstathā jaghne saha tena palāśinā
Translation
جیسے غضب ناک ہاتھی نَلوَن کو زمین کے برابر کر دے، ویسے ہی اُس نے اُس پالاشی سمیت نو کروڑ کو تہِ تیغ کر دیا۔
Word by Word
यथाjust as
यथा:
Upamāna-dyotaka (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमान/यथार्थक)
नलवनम्a reed-forest
नलवनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनल (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नलानां वनम्)
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Kartṛviśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कुर्यात्would make
कुर्यात्:
Kriyā (in simile clause)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
भूमिसमम्level with the ground
भूमिसमम्:
Karmapravacanīya/Result complement
TypeAdjective
Rootभूमि (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषसदृश प्रयोगः (भूम्या/भूमेः समम् = level with the ground)
करीan elephant
करी:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootकरिन्/करी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नवकोटीःnine crores
नवकोटीः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनव (संख्या-प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; द्विगु-समासः (नव कोटयः)
तथाso; likewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (तुल्यप्रकारार्थक)
जघ्नेslew
जघ्ने:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
सहtogether with
सह:
Sahakāraka (Accompaniment)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय (सहयोगार्थक), सह + तृतीया
तेनwith him/that
तेन:
Sahakāraka (Accompaniment)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/सह), एकवचन
पलाशिनाwith Palāśin (named Palāśin)
पलाशिना:
Sahakāraka (Accompaniment)
TypeNoun
Rootपलाशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/सह), एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: A sweeping panoramic: the daitya host is a dense ‘reed-forest’; the hero moves through it like a raging elephant, leaving a flattened path; Palāśin is shown falling among the masses.
Characters & Entities
B
BarbarīkaP
Palāśin (Palāśins)D
DaityasFAQs
Dharma-protecting power is depicted as irresistible when it rises against entrenched adharma—like an elephant crushing a fragile thicket.
None; the verse uses a poetic simile to describe battle-scale.
None.