Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 46
Devanagari script
पादघातैस्ततः कांश्चिद्भुजाघातैस्तथापरान् । हृदयस्याभिघातैश्च क्षणान्निन्ये यमक्षयम्
Transliteration
pādaghātaistataḥ kāṃścidbhujāghātaistathāparān | hṛdayasyābhighātaiśca kṣaṇānninye yamakṣayam
Translation
پھر اُس نے بعض کو لاتوں کے وار سے اور بعض کو بازوؤں کے ضرب سے گرا دیا۔ دل پر کاری چوٹیں لگا کر ایک ہی پل میں اُنہیں یم کے دھام بھیج دیا۔
Word by Word
पादघातैःby blows of the feet
पादघातैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + घात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पादस्य घातः)
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रम/अनन्तरार्थक)
कांश्चित्some (of them)
कांश्चित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)
भुजाघातैःby blows of the arms
भुजाघातैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभुज (प्रातिपदिक) + घात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भुजस्य घातः)
तथाlikewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (तुल्यप्रकारार्थक)
अपरान्others
अपरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
हृदयस्यof the heart
हृदयस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
अभिघातैःby strikes
अभिघातैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअभि + घात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/and)
क्षणात्in a moment
क्षणात्:
Kālādhi karaṇa / Apādāna (Temporal point)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; ‘क्षणात्’ = क्षणेन/क्षणात् (in a moment)
निन्येsent; led
निन्ये:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद
यमक्षयम्to Yama’s abode (death)
यमक्षयम्:
Karma (Destination as object)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यमस्य क्षयः)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Close-quarters combat: the hero fells enemies with kicks and arm-blows; a few are shown clutching their chests as the ‘heart-crushing’ strike sends them toward Yama’s realm.
Characters & Entities
B
BarbarīkaY
YamaD
DaityasFAQs
The Purāṇic frame presents death as moral consequence; those who persist in adharma meet Yama when confronted by dharma’s defender.
None.
None.