Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45
Devanagari script
दृष्ट्वा तान्कोटिशो दैत्यान्क्रुद्धो भीमात्मजात्मजः । निमील्य सहसा नेत्रे तेषां मध्यमधावत
Transliteration
dṛṣṭvā tānkoṭiśo daityānkruddho bhīmātmajātmajaḥ | nimīlya sahasā netre teṣāṃ madhyamadhāvata
Translation
کروڑوں دَیتیوں کو دیکھ کر بھیم کے پوتے کا دل غضب سے بھڑک اٹھا۔ ایک لمحہ آنکھیں بند کر کے وہ اچانک اُن کے بیچ جا گھسا۔
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (पूर्वकर्म/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (prior action), अव्ययवत् प्रयोगः
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
कोटिशःby crores; in millions
कोटिशः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (प्रकारवाचक/परिमाणवाचक), ‘-शस्’ प्रत्ययान्त (distributive)
दैत्यान्Daityas (demons)
दैत्यान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Kartṛviśeṣaṇa (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
भीमात्मजात्मजःgrandson of Bhīma
भीमात्मजात्मजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भीमस्य आत्मजस्य आत्मजः)
निमील्यhaving closed
निमील्य:
Kriyāviśeṣaṇa (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootनि + मील् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (prior action), अव्ययवत् प्रयोगः
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (प्रातिपदिक/अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
नेत्रे(his) two eyes
नेत्रे:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म) द्विवचन (or प्रथमा/द्वितीया द्विवचन—context: object of ‘निमील्य’)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
मध्यम्the middle
मध्यम्:
Karma (Goal/target as object)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
अधावतran (towards)
अधावत:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Rootधाव् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: A lone Kuru-hero of Bhīma’s lineage, eyes momentarily shut in concentrated fury, rushes headlong into a vast mass of daityas filling the horizon like a dark sea of weapons and banners.
Characters & Entities
B
BhīmaB
BarbarīkaD
DaityasFAQs
Courage rooted in dharma enables one to face overwhelming adversity without hesitation.
No tīrtha is mentioned.
None.