Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 46
Devanagari script
घटोत्कच उवाच । यद्येवं तर्हि मुक्तासि भूयो दर्शय यद्बलम् । एवमुक्त्वा मुमोचैनां मुक्ता चाह प्रणम्य सा
Transliteration
ghaṭotkaca uvāca | yadyevaṃ tarhi muktāsi bhūyo darśaya yadbalam | evamuktvā mumocaināṃ muktā cāha praṇamya sā
Translation
گھٹوتکچ نے کہا: “اگر ایسا ہے تو تُو آزاد ہے؛ پھر اپنا زور دوبارہ دکھا۔” یہ کہہ کر اس نے اسے چھوڑ دیا؛ رہائی پا کر اس نے سجدۂ تعظیم کیا اور بولی۔
Word by Word
घटोत्कचःGhaṭotkaca
घटोत्कचः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootघटोत्कच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः घट + उत्कच (तत्पुरुष)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (conditional particle)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
तर्हिthen
तर्हि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतर्हि (अव्यय)
Formनिगमनार्थक-अव्यय (then/therefore)
मुक्ताfreed
मुक्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त; मुच् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
असिyou are
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
भूयःagain
भूयः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formपुनरर्थक-अव्यय (again/further)
दर्शयshow
दर्शय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण (बलम् इति)
बलम्strength
बलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
मुमोचreleased
मुमोच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एनाम्her
एनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
मुक्ताfreed
मुक्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त; मुच् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सा इति)
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
आहsaid
आह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु; आह इति)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootनम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
Speaker
Ghaṭotkaca (explicit)
Visual Art Cues
Scene: A formidable rākṣasa-hero releases a restrained woman; she steps forward, freed, folds hands in reverence, and begins to speak while the hero watches, demanding a display of power.
Characters & Entities
G
GhaṭotkacaM
MaurvīFAQs
Authority tempered with mercy is dharmic; power may be tested, but surrender can earn release.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.