Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 42
Devanagari script
उत्थाय सहसा दोलात्खड्गमादातुमैच्छत । उत्तिष्ठंतीं च तां भैमिरनुसृत्य जवादिव
Transliteration
utthāya sahasā dolātkhaḍgamādātumaicchata | uttiṣṭhaṃtīṃ ca tāṃ bhaimiranusṛtya javādiva
Translation
جھولے سے اچانک اٹھ کر، اس نے تلوار پکڑنے کی خواہش کی؛ اور جیسے ہی وہ اٹھی، بھیم کے بیٹے نے بجلی کی سی تیزی سے اس کا پیچھا کیا۔
Word by Word
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउत्थाय (कृदन्त; √स्था (तिष्ठति) + उत्-; ल्यप्/क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (पूर्वकालक्रिया); Absolutive (having risen)
सहसाsuddenly
सहसा:
Avyaya (Adverb/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम्; Adverb
दोलात्from the swing/cradle
दोलात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootदोला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; Ablative singular
खड्गम्sword
खड्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Accusative singular
आदातुम्to take
आदातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootआदातुम् (कृदन्त; √दा (दाने) + आ-; तुमुन्)
Formतुमुनन्तम् (इच्छार्थे); Infinitive (to take)
ऐच्छतdesired, tried
ऐच्छत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√इष् (इच्छायाम्) (धातु)
Formलङ्-लकारः (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; Imperfect, 3rd person singular
उत्तिष्ठन्तीम्(her) who was rising/standing up
उत्तिष्ठन्तीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootउत्तिष्ठन्ती (कृदन्त; √स्था (तिष्ठति) + उत्-; शतृ)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः (शतृ); स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Present active participle, Accusative singular (qualifying ताम्)
चand
च:
Avyaya (Conjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्; Conjunction
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Accusative singular
भैमिःBhaimi (one related to Bhīma)
भैमिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभैमि (प्रातिपदिक; भीम-सम्बन्धि)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Nominative singular (agent)
अनुसृत्यhaving followed
अनुसृत्य:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootअनुसृत्य (कृदन्त; √सृ (सरणे) + अनु-; ल्यप्/क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम्; Absolutive (having followed)
जवात्with speed
जवात्:
Hetu/Prakara (Manner/प्रकार)
TypeNoun
Rootजव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; Ablative singular used adverbially (from/with speed)
इवlike, as if
इव:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्ययम्; Comparative particle
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A woman springs from a swing (dola) in a sudden motion, reaching for a sword; Bhaimī rushes after her with lightning speed.
Characters & Entities
B
BhaimīFAQs
In moments of crisis, decisive action and alertness determine the outcome.
No sacred site is mentioned; the verse is situational narrative.
None.