Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 43
Devanagari script
केशेष्वादाय सव्येन पाणिनाऽपातयद्भुवि । ततः कंठे सव्यपादं दत्त्वादाय च कर्तिकाम्
Transliteration
keśeṣvādāya savyena pāṇinā'pātayadbhuvi | tataḥ kaṃṭhe savyapādaṃ dattvādāya ca kartikām
Translation
اپنے بائیں ہاتھ سے اس کے بال پکڑ کر، اس نے اسے زمین پر دے مارا۔ پھر، اس کے گلے پر اپنا بایاں پاؤں رکھ کر، اس نے خنجر اٹھا لیا۔
Word by Word
केशेषुin/at the hair (by the hair)
केशेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; Locative plural
आदायhaving seized
आदाय:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootआदाय (कृदन्त; √दा (दाने/आदाने) + आ-; ल्यप्/क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम्; Absolutive (having seized/taken)
सव्येनwith the left
सव्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसव्य (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Instrumental singular (with the left)
पाणिनाwith (his) hand
पाणिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Instrumental singular
अपातयत्threw down, made fall
अपातयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (पतने) (धातु)
Formलङ्-लकारः (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; causative sense with अव- prefix: अवपातयति; Imperfect 3rd singular
भुविon the ground
भुवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; Locative singular
ततःthen, thereafter
ततः:
Avyaya (Adverb/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्ययम्; Ablatival adverb (thereupon/from then)
कण्ठेon the neck/throat
कण्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; Locative singular
सव्य-पादम्the left foot
सव्य-पादम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसव्य (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (सव्यः पादः); पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Accusative singular
दत्त्वाhaving placed
दत्त्वा:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदत्त्वा (कृदन्त; √दा (दाने) ; क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम्; Absolutive (having placed/given)
आदायhaving taken
आदाय:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootआदाय (कृदन्त; √दा (आदाने) + आ-; क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम्; Absolutive (having taken)
चand
च:
Avyaya (Conjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्; Conjunction
कर्तिकाम्a knife/dagger (kartikā)
कर्तिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Accusative singular
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Ghaṭotkaca seizes Maurvī by the hair, throws her down, pins her throat with his left foot, and reaches for a knife (kārtikā).
Characters & Entities
B
BhaimīK
Kārtikā (knife)FAQs
The verse depicts the decisive subduing of harmful force—symbolically, the restraint of chaos by superior strength.
No tīrtha is identified in this verse.
None.