Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

क्वचिच्च भक्ष्यते घोरै राक्षसैः कृष्यतेऽस्यते । दह्यमानोतिघोरेण सैकतेन च नीयते

Transliteration

kvacicca bhakṣyate ghorai rākṣasaiḥ kṛṣyate'syate | dahyamānotighoreṇa saikatena ca nīyate

Translation

کہیں ہولناک راکشس اسے کھا جاتے ہیں؛ کہیں اسے گھسیٹا اور مارا پیٹا جاتا ہے؛ اور نہایت تپتی جلتی ریت پر جلتا ہوا آگے ہانکا جاتا ہے۔

Word by Word

• क्वचित्: somewhere
• क्वचित्: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• भक्ष्यते: is eaten/devoured
• भक्ष्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भक्ष् (धातु)
• Form: लट् (Present), कर्मणि प्रयोगः (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

• घोरैः: terrible
• घोरैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषणम्

• राक्षसैः: by demons
• राक्षसैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• कृष्यते: is dragged
• कृष्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृष् (धातु)
• Form: लट् (Present), कर्मणि प्रयोगः (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

• अस्यते: is thrown/struck down
• अस्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु, क्षेपणे)
• Form: लट् (Present), कर्मणि प्रयोगः (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

• दह्यमानः: being burned
• दह्यमानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दह् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्तः (शानच्/मान), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्

• अतिघोरेण: by extremely terrible (means)
• अतिघोरेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अति + घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग (सन्दर्भे करणवाचक), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; अव्ययीभावसमासः (अति-घोर)

• सैकतेन: by sand (hot sand)
• सैकतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सैकत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• नीयते: is led/taken
• नीयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लट् (Present), कर्मणि प्रयोगः (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvarakhaṇḍa framing)

Visual Art Cues

Scene: A sinner is seized, struck, and dragged across blistering sands while dreadful rākṣasas tear and devour.

Characters & Entities

• Rākṣasa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sin leads to grievous suffering; the Purana uses stark imagery to steer one toward dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is glorified; the focus remains on the punitive journey under Yama’s order.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the implied remedy is righteous living, repentance, and devotion to avert such outcomes.