Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 69

मुहूतैर्दशभिर्याति तं मार्गमतिदुस्तरम् । तं कालं सुमहद्वेत्ति पुरुषो वर्षसंमितम्

muhūtairdaśabhiryāti taṃ mārgamatidustaram | taṃ kālaṃ sumahadvetti puruṣo varṣasaṃmitam

صرف دس مُہورتوں میں وہ اس نہایت دشوار راستے کو طے کروا دیا جاتا ہے؛ مگر جسم دھاری انسان اس مدت کو بے حد طویل جانتا ہے، گویا برسوں کے برابر۔

मुहूर्तैःby (in) muhūrtas
मुहूर्तैः:
Karana (Instrument/Measure/करण)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
दशभिःby ten
दशभिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन् (प्रातिपदिक)
Form(संख्यावाचक) पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषणम्
यातिgoes/travels
याति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तम्that
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
मार्गम्path
मार्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अतिदुस्तरम्extremely hard to cross
अतिदुस्तरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति + दुस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अव्ययीभावसमासः; विशेषणम् (मार्गम्)
तम्that
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
कालम्time/period
कालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सुमहत्very great
सुमहत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + महत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (कालम् इति विशेष्ये); अव्ययीभावसमासः; विशेषणम्
वेत्तिknows/considers
वेत्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
पुरुषःa man/person
पुरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वर्षसंमितम्measured in years
वर्षसंमितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ष + संमित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (वर्षैः संमितम् = measured by years); विशेषणम् (कालम्)

Lomaharṣaṇa/Sūta (deduced for Māheśvara-khaṇḍa narrative style)

Scene: A narrow, dreadful road raced through in a short cosmic measure, yet the traveler’s face shows the agony of time stretching into years.

FAQs

Suffering and fear make time feel vast; therefore one should live in dharma now to avoid a painful post-death passage.

No single tīrtha is praised in this verse; it teaches a general Purāṇic doctrine of the soul’s journey after death.

None directly; the verse prepares the ground for later praise of charity and righteous acts that ease the journey.