Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 84

स्वेदजाश्चोद्भिजाश्चेति तत जीवाः प्रकीर्तिताः । भावार्थः कथितश्चायं तत्त्वार्थं श्रृणु सांप्रतम्

svedajāścodbhijāśceti tata jīvāḥ prakīrtitāḥ | bhāvārthaḥ kathitaścāyaṃ tattvārthaṃ śrṛṇu sāṃpratam

اور پسینے سے پیدا ہونے والے اور زمین سے اُگنے والے—یوں جانداروں کا بیان کیا گیا۔ یہ تو ظاہری مفہوم ہے؛ اب حقیقتِ تَتْو کا معنی سنو۔

स्वेदजाःsweat-born
स्वेदजाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वेद + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वेदात् जायन्ते इति)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
उद्भिजाःsprout-born (plants etc.)
उद्भिजाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + भिज् (धातु) → उद्भिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; धातु-निष्पन्न प्रातिपदिक (sprouting)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
ततःthereupon/then
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्/ततः इति अपादान/क्रमार्थक अव्यय (from that/thereupon)
जीवाःliving beings
जीवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
प्रकीर्तिताःare proclaimed/declared
प्रकीर्तिताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त)
Formभूतकालिक कर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन; विधेय-भावे (are proclaimed)
भावार्थःthe general sense (bhāva-meaning)
भावार्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभावार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भावस्य अर्थः)
कथितःhas been stated
कथितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु) → कथित (कृदन्त)
Formभूतकालिक कर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; विधेय-भावे (has been told)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (pronoun)
तत्त्वार्थम्the true meaning/principle
तत्त्वार्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत्त्व + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तत्त्वस्य अर्थम्)
शृणुhear/listen
शृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formकालवाचक अव्यय (adverb: now/at present)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages

Scene: A teacher enumerates svedaja and udbhijja beings, then gestures toward a hidden inner light labeled ‘tattva’, indicating a shift from visible creation to invisible truth.

S
Svedaja
U
Udbhija
J
Jīvas
T
Tattvārtha

FAQs

Scripture often gives layered teaching: first the descriptive meaning, then the essential truth, inviting deeper inquiry (tattva-vicāra).

No holy place is praised here; it is a transition from explanation to philosophical essence.

No ritual instruction is given in this verse.