Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 83

अनुस्वारो विसर्गश्च जिह्वामूलीय एव च । उपध्मानीय इत्येते जरायुजास्तथांडजाः

anusvāro visargaśca jihvāmūlīya eva ca | upadhmānīya ityete jarāyujāstathāṃḍajāḥ

اَنسوار، وِسَرگ، جِہوامُولیَہ اور اُپدھمانیَہ—یہی وہ نشانیاں ہیں؛ اور یہاں ان کا تعلق رحم سے پیدا ہونے والے اور انڈے سے پیدا ہونے والے جانداروں سے بتایا گیا ہے۔

अनुस्वारःanusvāra (nasal sound)
अनुस्वारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुस्वार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
विसर्गःvisarga (aspiration)
विसर्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
जिह्वामूलीयःjihvāmūlīya (guttural spirant)
जिह्वामूलीयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजिह्वा + मूल + ईय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जिह्वायाः मूलम् इति)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
उपध्मानीयःupadhmānīya (labial spirant)
उपध्मानीयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपध्मानीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (pronoun)
जरायुजाःborn from a womb (viviparous)
जरायुजाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजरायु + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जरायोः जायन्ते इति)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयार्थक अव्यय (adverb: likewise)
अण्डजाःegg-born (oviparous)
अण्डजाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअण्ड + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अण्डात् जायन्ते इति)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages

Scene: A sage-teacher points to sacred phonetic signs (anusvāra, visarga, jihvāmūlīya, upadhmānīya) appearing as luminous glyphs, while four classes of beings (womb-born, egg-born, etc.) arise in the background as a cosmic diagram.

A
Anusvāra
V
Visarga
J
Jihvāmūlīya
U
Upadhmānīya
J
Jarāyuja
A
Aṇḍaja

FAQs

Creation is explained through both sacred sound and living categories, suggesting that language and life participate in a single cosmic order.

No tīrtha is mentioned; the focus is on phonetic signs and birth-categories.

None; this is primarily explanatory/teaching material.