Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10

सहसा पतितौ भूमौ स्थूणपादौ विमूर्छितौ । ततो मुहूर्तात्प्रालेय ऊर्जयंतमभाषत

sahasā patitau bhūmau sthūṇapādau vimūrchitau | tato muhūrtātprāleya ūrjayaṃtamabhāṣata

اچانک وہ زمین پر گر پڑے، ان کے پاؤں ستونوں کی طرح اکڑ گئے اور وہ بے ہوش ہو گئے۔ تھوڑی دیر بعد پرالیہ نے اُورجَیَنت سے بات کی۔

सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
पतितौthe two fell
पतितौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootपत् (धातु) → पतित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; कर्तरि—“(they) fell” (predicative)
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
स्थूणपादौwith legs like pillars
स्थूणपादौ:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थूण + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः—कर्मधारय (स्थूणवत् पादौ यस्य)
विमूर्छितौunconscious
विमूर्छितौ:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + मूर्छ् (धातु) → विमूर्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; “fainted/unconscious”
ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
मुहूर्तात्after a moment
मुहूर्तात्:
Apadana (Source/Time-from/अपादान)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/काल-निर्देश), एकवचन; “after a moment”
प्रालेयःPrāleya (proper name)
प्रालेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रालेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ऊर्जयन्तम्(him) reviving/strengthening
ऊर्जयन्तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootऊर्जय् (धातु) → ऊर्जयन्त् (शतृ-कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (शतृ/न्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य—(सखं/तम्) implied; “reviving/strengthening”
अभाषतspoke
अभाषत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + भाष् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Sūta (narration), with Prāleya speaking to Ūrjayanta in-scene

Type: kshetra

Scene: Two travelers suddenly fall unconscious on the ground, legs stiff like pillars; after a brief pause, one (Prāleya) speaks to the other (Ūrjayanta) as they begin to stir.

P
Prāleya
Ū
Ūrjayanta

FAQs

Human strength can fail on pilgrimage, but dharmic counsel and companionship sustain the traveler.

The immediate setting continues near the Siddhanātha/Siddhaliṅga region on the Prabhāsa route.

None; the verse transitions into a moral dialogue between companions.