Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 138

Devanagari script

किं तु त्वयोक्तधर्मस्य कर्तुकामोस्मि निष्कृतिम् । धर्मं स्मर भवांस्तस्मात्किंचिदादिश निश्चितम्

Transliteration

kiṃ tu tvayoktadharmasya kartukāmosmi niṣkṛtim | dharmaṃ smara bhavāṃstasmātkiṃcidādiśa niścitam

Translation

لیکن میں تمہارے بتائے ہوئے دھرم کے مطابق پرایَشچت (کفّارہ) کرنا چاہتا ہوں۔ اس لیے دھرم کو یاد رکھتے ہوئے، مہربانی فرما کر مجھے کوئی یقینی ہدایت دو—کوئی طے شدہ راہ بتاؤ۔

Word by Word

• किम्: but
• किम्: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; निपात—विरोध/अनुशासनार्थे 'but/however' (used with तु)

• तु: however
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक (adversative particle)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन

• उक्तधर्मस्य: of the dharma spoken (by you)
• उक्तधर्मस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: उक्त (√वच् + क्त) + धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (कर्मधारय-भावः: 'spoken dharma'); पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन

• कर्तुकामः: desirous to perform
• कर्तुकामः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + तुमुन् (infinitive-base) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्तुकाम (desiderative adjective: 'desirous to do'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल/Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• निष्कृतिम्: expiation
• निष्कृतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निष्कृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन

• धर्मम्: dharma
• धर्मम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्मर: remember
• स्मर: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• भवान्: you (sir)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक/आदरार्थ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम (honorific 'you')

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक/तस्मादर्थे (therefore/from that)

• किञ्चित्: something
• किञ्चित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किञ्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; अनिश्चितपरिमाण (something)

• आदिश: instruct; prescribe
• आदिश: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + दिश् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• निश्चितम्: definite; certain
• निश्चितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि + चि (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used adjectivally), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण—'definite/decided'

Speaker

Unspecified (contextual interlocutor addressing Bāla)

Skanda Dialogue

Listener: Bāla

Visual Art Cues

Scene: नन्दभद्र विनयपूर्वक आगे झुककर ‘निश्चित आदेश’ माँगता है; गुरु/बाला ध्यानस्थ, निर्देश देने को तत्पर।

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True dharma includes humility and willingness to undertake proper expiation (niṣkṛti) under guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is introductory; the following verses shift to the Bahūdaka tīrtha and related rites.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the speaker requests a definite instruction for expiation.