Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 139

Devanagari script

बाल उवाच । अत्र तीर्थे च सप्ताहं निराहारस्त्वहं स्थितः । सूर्यमंत्राञ्जमिष्यामि त्यक्ष्यामि च ततस्त्वसून्

Transliteration

bāla uvāca | atra tīrthe ca saptāhaṃ nirāhārastvahaṃ sthitaḥ | sūryamaṃtrāñjamiṣyāmi tyakṣyāmi ca tatastvasūn

Translation

بال نے کہا: یہاں اس تیرتھ پر میں ایک ہفتہ بے خوراک رہوں گا۔ میں سورَیَ منتر کا جپ کروں گا، اور پھر اس کے بعد اپنے پران (جان) کو ترک کر دوں گا۔

Word by Word

• बालः: Bāla (the boy/person named Bāla)
• बालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• तीर्थे: at the sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• सप्ताहम्: for a week
• सप्ताहम्: Kala-adhikarana (Duration/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सप्ताह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; कालपरिमाणे (duration)

• निराहारः: without food; fasting
• निराहारः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर् + आहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—'without food/fasting'

• तु: indeed; but
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक (particle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• स्थितः: (I) remain
• स्थितः: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used as state), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः—'stood/remained'

• सूर्यमन्त्रान्: Sun-mantras
• सूर्यमन्त्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य + मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: 'of the Sun'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• जपिष्यामि: I will recite
• जपिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्काल/Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• त्यक्ष्यामि: I will abandon
• त्यक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्काल/Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: 'then')

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विशेषार्थक (particle)

• असून्: life-breaths; life
• असून्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: असु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Speaker

Bāla

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Nandabhadra

Visual Art Cues

Scene: बाला तीर्थ-तट पर कुटी/वृक्ष के नीचे बैठकर सप्ताह-उपवास का संकल्प करता है; उगता/ढलता सूर्य, जप-माला, और तपस्वी का तेज; वातावरण में अन्तिम-समर्पण की गंभीरता।

Characters & Entities

• Sūrya (Bhāskara/Savitṛ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is approached with discipline—fasting, mantra-japa, and firm resolve offered as a sacred vow.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The vow is undertaken at the tīrtha being discussed in this adhyāya, leading into the Bahūdaka tīrtha context.

What ritualistic prescription is mentioned?

A seven-day nirāhāra (fast) at the tīrtha along with Sūrya-mantra japa.