Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 51

ततस्त्वेवं वर्ततोऽस्य नंदभद्रस्य धीमतः । एकोऽभूत्तयः कष्टाद्वार्धिके सोऽप्यनश्यत

tatastvevaṃ vartato'sya naṃdabhadrasya dhīmataḥ | eko'bhūttayaḥ kaṣṭādvārdhike so'pyanaśyata

پھر جب دانا نندبھدر اسی طرح زندگی گزارتا رہا تو اس کے ہاں ایک بیٹا پیدا ہوا؛ مگر بدقسمتی سے وہ بچہ بھی شیر خوارگی ہی میں چل بسا۔

ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्-अर्थे (then/thereupon)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (particle ‘but/indeed’)
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)
वर्ततःof (him) acting/continuing
वर्ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootवृत् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present participle); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of (him) behaving/continuing’
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
नन्दभद्रस्यof Nandabhadra
नन्दभद्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootनन्दभद्र (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः कर्मधारयः (proper name)
धीमतःof the intelligent (man)
धीमतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम्
एकःone
एकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
अभूत्became/was
अभूत्:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तयः(unclear word: ‘tayaḥ’)
तयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतय (प्रातिपदिक; uncertain)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पाठ-समस्या: ‘तयः’ अस्फुटम्—सम्भवतः ‘तदा’/‘तस्य’/‘तयोः’ इत्यादि; यथापाठं नामरूपेण ग्रहणम्
कष्टात्from hardship/with difficulty
कष्टात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)
वार्धिकेin old age
वार्धिके:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootवार्धिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘वार्धिक’ = वृद्धावस्था/वृद्धिकाल (in old age)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (particle ‘also/even’)
अनश्यतperished
अनश्यत:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; नश् = विनश्यति (to perish)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages

Scene: A modest household: Nandabhadra and spouse cradle an infant; the scene shifts to mourning with quiet lamps and subdued colors; Nandabhadra’s face shows controlled sorrow, not collapse.

N
Nandabhadra

FAQs

Even the righteous householder may face loss; steadiness in dharma is tested through adversity.

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as narrative groundwork within the Kaumārikākhaṇḍa.

None here; the verse describes a life-event (birth and loss) to frame the ensuing dharma teaching.