Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 97

धर्ममर्थं च कामं च मोक्षं च नातुरो यतः । शक्तः साधयितुं तस्माद्युवा धर्मं समाचरेत्

dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca mokṣaṃ ca nāturo yataḥ | śaktaḥ sādhayituṃ tasmādyuvā dharmaṃ samācaret

کیونکہ جو شخص بڑھاپے یا بیماری سے مبتلا نہیں، وہ دھرم، دولت، کام اور حتیٰ کہ موکش بھی حاصل کرنے کی قدرت رکھتا ہے؛ اس لیے جوانی میں دھرم کا آچرن کرنا چاہیے۔

धर्मम्dharma
धर्मम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अर्थम्wealth/aim
अर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कामम्desire/pleasure
कामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मोक्षम्liberation
मोक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
not
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
आतुरःafflicted/ill
आतुरः:
Karta (Subject/कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootआतुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (युवा इत्यस्य)
यतःsince/because
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
Formअव्यय, कारणार्थक (indeclinable meaning 'since/because')
शक्तःable
शक्तः:
Karta (Subject/कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootशक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (युवा इत्यस्य)
साधयितुम्to accomplish
साधयितुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Root√साध् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive), परस्मैपदी; कर्मार्थक
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण प्रयुक्तम्; अव्ययीभाववत् वाक्योपपद (therefore)
युवाa young man
युवा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
धर्मम्dharma
धर्मम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
समाचरेत्should practice
समाचरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvara-khaṇḍa context)

Scene: A youthful seeker stands at a crossroads with four symbolic paths labeled dharma, artha, kāma, mokṣa; he steps first onto the dharma path, holding prayer beads and a water pot.

FAQs

Do dharma early: youth and health provide the strength needed to pursue all four aims of life, including mokṣa.

No particular sacred site is identified in this verse.

A general prescription: “samācaret dharmam”—one should actively live by dharma while capable.