Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 35
Devanagari script
नवयोजनसाहस्रं मण्डलं सवितुः स्मृतम् । द्विगुणं सूर्यविस्तारान्मण्डलं शशिनः स्मृतम्
Transliteration
navayojanasāhasraṃ maṇḍalaṃ savituḥ smṛtam | dviguṇaṃ sūryavistārānmaṇḍalaṃ śaśinaḥ smṛtam
Translation
سورج کے منڈل کی پیمائش نو ہزار یوجن کہی گئی ہے۔ چاند کے منڈل کو سورج کے پھیلاؤ سے دوگنا بتایا گیا ہے۔
Word by Word
नवnine
नव:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनव (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-विशेषण; (समासे पूर्वपद)
योजनyojana (measure)
योजन:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासे मध्यपद)
साहस्रम्a thousand
साहस्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसाहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (समासान्त पद)
नवयोजनसाहस्रम्nine-thousand yojanas (in extent)
नवयोजनसाहस्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनव + योजन + साहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (नव-योजन-साहस्रम् = nine-yojana-thousand) विशेषण (मण्डलम् इति)
मण्डलम्orb, disk
मण्डलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सवितुःof the Sun (Savitṛ)
सवितुः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
स्मृतम्is stated/remembered (as)
स्मृतम्:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (is said/considered)
द्विगुणम्double
द्विगुणम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि + गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः द्विगु/तत्पुरुष (द्वौ गुणौ यस्य) विशेषण (मण्डलम् इति)
सूर्यविस्तारात्from the Sun's extent/diameter
सूर्यविस्तारात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसूर्य + विस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (सूर्यस्य विस्तारः)
मण्डलम्orb, disk
मण्डलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शशिनःof the Moon
शशिनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
स्मृतम्is stated/remembered (as)
स्मृतम्:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Two radiant discs suspended in a dark-blue cosmic field: the Sun as a blazing golden maṇḍala; the Moon as a cool silver disc shown as twice the Sun’s extent; subtle yojana-measure inscriptions on a sage’s palm-leaf diagram.
Characters & Entities
S
Savitṛ (Sun)Ś
Śaśin (Moon)Y
YojanaFAQs
Measuring the heavens is presented as sacred knowledge, inspiring awe and humility before cosmic order.
None; it is a cosmological measurement.
None.