Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 173

निःसृत्य जलकल्लोलपूर्विका स्कंदमाययौ । स च संताडितः शक्त्या विभिन्नहृदयोसुरः । नादयन्वसुधां सर्वां पपातायोमुखो मृतः

niḥsṛtya jalakallolapūrvikā skaṃdamāyayau | sa ca saṃtāḍitaḥ śaktyā vibhinnahṛdayosuraḥ | nādayanvasudhāṃ sarvāṃ papātāyomukho mṛtaḥ

پانی کی موجوں کی طرح اُبلتا ہوا ایومکھ اسکند کی طرف لپکا۔ مگر شکتی کے وار سے اس اسُر کا دل پھٹ گیا؛ ساری زمین کو گونجانے والی دہاڑ کے ساتھ ایومکھ منہ کے بل گرا اور مر گیا۔

निःसृत्यhaving emerged
निःसृत्य:
Kriya-Avyaya (Converb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनिस् + सृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), 'having come out/emerged'
जलकल्लोलपूर्विकाpreceded by waves of water
जलकल्लोलपूर्विका:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजल + कल्लोल + पूर्विक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—जलकल्लोलः पूर्वः यस्याः सा (पूर्विका) इति षष्ठी-तत्पुरुषः; विशेषणम् (सा शक्तिः/दारणी)
स्कन्दम्Skanda
स्कन्दम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आययौcame, approached
आययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + या (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन; 'came/approached'
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
संताडितःstruck, smitten
संताडितः:
Karta (Subject with passive sense/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + ताड् (धातु) + ताडित (क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि-भावः 'struck'
शक्त्याby the spear/power
शक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
विभिन्नहृदयःwith a split/pierced heart
विभिन्नहृदयः:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + भिद् (धातु) + भिन्न (क्त) + हृदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—विभिन्नं हृदयं यस्य (विभिन्नहृदयः) इति कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्रायः; विशेषणम् 'असुरः'
असुरःthe demon
असुरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नादयन्resounding, making (it) roar
नादयन्:
Kriya-Visheshana (Participial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनद् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'making resound'
वसुधाम्the earth
वसुधाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सर्वाम्entire, all
सर्वाम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् 'वसुधाम्'
पपातfell
पपात:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन; 'fell'
अयोमुखःiron-faced
अयोमुखः:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअयस् + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—अयः (लोहम्) मुखं यस्य/अयोमुख इति कर्मधारयः; विशेषणम् 'असुरः/सः'
मृतःdead
मृतः:
Karta (Subject state/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृ (धातु) + मृत (क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; 'dead'

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa convention)

Scene: Ayomukha surges forward like a wave, mouth of iron gaping; Skanda’s Śakti strikes, splitting the heart; the asura collapses face-down as the ground reverberates.

S
Skanda
Ś
Śakti (Skanda’s spear)
A
Ayomukha

FAQs

Adharma, even when forceful and terrifying, collapses when confronted by divine, dharma-protecting power embodied by Skanda.

This verse is primarily heroic narrative (vīra-kathā) within the Kaumārikākhaṇḍa; no specific tīrtha is explicitly praised in this line.

None in this verse; it describes the battlefield event of the asura’s death.