Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10

कोकिला मधुरैः स्वानैर्नादयंति तथा मुनीन् । यथा कथामृताख्यानैर्ब्राह्मणा भवभीरुकान्

kokilā madhuraiḥ svānairnādayaṃti tathā munīn | yathā kathāmṛtākhyānairbrāhmaṇā bhavabhīrukān

وہاں کوئلیں اپنی شیریں آوازوں سے مُنیوں کو مسرور کرتی تھیں؛ جیسے برہمن امرت جیسی مقدس کہانیاں سنا کر دنیا کے خوف زدہ لوگوں کو خوش کر دیتے ہیں۔

कोकिलाःcuckoos
कोकिलाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकोकिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; (पाठे ‘कोकिला’ इति, अर्थतः बहुवचन)
मधुरैःsweet
मधुरैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ‘with sweet’
स्वानैःwith calls/sounds
स्वानैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्वान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ‘with sounds/cries’
नादयन्तिmake resound
नादयन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√नद् (धातु) → नादयति (णिच्)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद; ‘they make resound’
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Comparative/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/समुच्चयार्थ: ‘so, likewise’
मुनीन्sages
मुनीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; ‘sages’
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Comparative marker/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमानवाचक: ‘just as’
कथाdiscourse
कथा:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, समासाङ्ग; ‘story/discourse’ (in compound)
अमृतnectar
अमृत:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग; कर्मधारय: अमृतं इव (nectar-like)
आख्यानैःby narrations
आख्यानैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समासपद: कथामृत-आख्यानैः ‘by nectar-like narrations’
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; ‘Brahmins’
भवworldly existence
भव:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासाङ्ग; ‘worldly existence’ (in compound)
भीरुकान्those afraid (of saṃsāra)
भीरुकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootभीरुक (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; समासपद: भव-भीरुकान् ‘those fearful of saṃsāra’

Lomaharṣaṇa (Sūta), as narrator within Māheśvara-khaṇḍa context

Type: kshetra

Scene: Sages seated in a forest hermitage, listening; above them cuckoos sing on flowering branches; a brāhmaṇa storyteller gestures gently, the scene blending nature’s song with kathā.

M
Munis (sages)
B
Brāhmaṇas

FAQs

Sacred narration (kathā) is like nectar: it calms fear of saṃsāra and uplifts the mind, just as birdsong soothes ascetics.

No named tīrtha is specified in this verse; it praises the sanctity of a sage’s āśrama environment as a dharmic sacred space.

No explicit ritual is prescribed; the implied practice is śravaṇa of kathā (listening to sacred narratives) in the company of Brāhmaṇas and sages.