Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38
Devanagari script
प्रोद्धूतबललांगूलदंष्ट्रोत्कट गुहामुखः । व्यावृतास्यो ललज्जिह्वः क्षामकुक्षिश्चिखादिषुः
Transliteration
proddhūtabalalāṃgūladaṃṣṭrotkaṭa guhāmukhaḥ | vyāvṛtāsyo lalajjihvaḥ kṣāmakukṣiścikhādiṣuḥ
Translation
اُس کی زورآور دُم بلند اٹھی ہوئی تھی؛ اُس کے جبڑے اور دانت غار کے دہانے کی طرح ہولناک تھے؛ منہ پوری طرح کھلا، زبان لرزاں، پیٹ دبلا—شکار کے لیے ہمیشہ بھوکا۔
Word by Word
प्रोद्धूतबललाङ्गूलदंष्ट्रोत्कटगुहामुखःwith a powerfully brandished tail, formidable fangs, and cave-like mouth
प्रोद्धूतबललाङ्गूलदंष्ट्रोत्कटगुहामुखः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-उद्धूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र-उद्-धू धातोः क्त) + बल (प्रातिपदिक) + लाङ्गूल (प्रातिपदिक) + दंष्ट्रा (प्रातिपदिक) + उत्कट (प्रातिपदिक) + गुहा (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘प्रोद्धूतं बलवत् लाङ्गूलं यस्य, दंष्ट्रा उत्कटा, गुहावत् मुखं यस्य’ (one whose tail is violently brandished and strong, whose fangs are formidable, whose mouth is like a cave)
व्यावृतास्यःwith mouth wide open
व्यावृतास्यः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-आ-वृत् (धातु) + आस्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण—‘व्यावृतम् आस्यं यस्य’ (with mouth wide-open)
ललज्जिह्वःwith a quivering tongue
ललज्जिह्वः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootललत्/लल (प्रातिपदिक; ‘trembling/moving’) + जिह्वा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण—‘ललज्जिह्वा’ (having a quivering/moving tongue)
क्षामकुक्षिःwith a lean belly
क्षामकुक्षिः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षाम (प्रातिपदिक) + कुक्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण—‘क्षामः कुक्षिः यस्य’ (having a lean belly)
चिखादिषुःdevoured
चिखादिषुः:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootखाद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदी; देशी/काव्य-प्रयोगे पुनरुक्त-आगमः (ci-augment): ‘he devoured/kept devouring’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A vivid close-up of the lion: tail flung high, cavern-like jaws, dreadful fangs, mouth wide with lolling tongue, lean belly—restless, ravenous, and terrifyingly alive.
Characters & Entities
S
Siṃha (lion-form of wrath)FAQs
Unchecked anger becomes predatory and consuming; the terrifying form teaches the need for inner restraint.
No tīrtha is specified; the verse is descriptive narration.
None.