Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

शर्व उवाच । शरीरे मम तन्वंगी सिते भास्यसितद्युतिः । भुजंगीवासिता शुभ्रे संश्लिष्टा चन्दने तरौ

Transliteration

śarva uvāca | śarīre mama tanvaṃgī site bhāsyasitadyutiḥ | bhujaṃgīvāsitā śubhre saṃśliṣṭā candane tarau

Translation

شَروَ نے کہا: “اے نازک اندام! اے گوری! میرے جسم پر تیری کانتی یوں دکھائی دیتی ہے گویا روشن سفیدی سیاہ جھلک میں مل گئی ہو—جیسے چمکتا سانپ ہلکے چندن کے درخت سے لپٹا ہو۔”

Word by Word

• शर्वः: Śarva (Śiva)
• शर्वः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शरीरे: in (my) body
• शरीरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम

• तन्वङ्गी: O slender-limbed one
• तन्वङ्गी: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तनु (प्रातिपदिक) + अङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (तन्वी अङ्गी यस्याः/या), स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• सिते: O fair one
• सिते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तन्वङ्गी-सम्बोधनस्य विशेषणम्

• भासि: you shine
• भासि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भास् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• असितद्युतिः: having dark radiance
• असितद्युतिः: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: असित (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि (असिता द्युतिः यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्वम्) इत्यध्याहृत-कर्तरि

• भुजङ्गीवासिता: perfumed/scented by a serpent (musk/serpent-associated scent)
• भुजङ्गीवासिता: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भुजङ्गी (प्रातिपदिक) + वासित (कृदन्त, वस्/वास्-धातु)
• Form: तृतीया-तत्पुरुष (भुजङ्ग्या वासिता), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्वम्) इत्यध्याहृत-कर्तरि

• शुभ्रे: O bright/pure one
• शुभ्रे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभ्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; सम्बोधन-विशेषणम्

• संश्लिष्टा: clasped, embraced
• संश्लिष्टा: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + श्लिष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्वम्) इत्यध्याहृत-कर्तरि

• चन्दने: on the sandalwood (tree)
• चन्दने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• तरौ: on the tree
• तरौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (वैदिक/छान्दस रूप: तरौ = तरौ/तरौ इति loc.sg.)

Speaker

Śiva (Śarva)

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī (Devī, girisuta)

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks directly to Pārvatī, comparing her radiance on his body to a shining serpent clinging to a pale sandalwood tree—an intimate, poetic compliment with strong visual contrast.

Characters & Entities

• Śarva
• Śiva
• Girijā
• Pārvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even divine speech employs metaphor; words can delight or wound—so restraint (saṃyama) in speech is a key dharmic discipline.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

No tīrtha is directly praised in this verse; it is a narrative moment within the Kaumārikā Khaṇḍa’s Śaiva dialogue.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; the verse is descriptive and conversational rather than ritual-instructional.