Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 54

Devanagari script

एवं संकल्प्य तं पुत्रं लालयित्वा उमाचिरम् । उवाच पुत्र क्रीडेति गच्छ सार्धं गणैरिति

Transliteration

evaṃ saṃkalpya taṃ putraṃ lālayitvā umāciram | uvāca putra krīḍeti gaccha sārdhaṃ gaṇairiti

Translation

یوں اسے اپنا بیٹا مان کر اُما نے دیر تک اسے پیار سے بہلایا۔ پھر کہا: “بیٹے، کھیلنے جاؤ—گنوں کے ساتھ ہی جاؤ۔”

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• संकल्प्य: having decided
• संकल्प्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-कल्प् (धातु) → संकल्प्य (कृदन्त, ल्यप्)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive): 'having resolved/decided'

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पुत्रम्: (her) son
• पुत्रम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• लालयित्वा: having caressed
• लालयित्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: लल्/लालय् (धातु) → लालयित्वा (कृदन्त, त्वा)
• Form: त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive): 'having fondled/caressed'

• उमा: Umā
• उमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• चिरम्: for long
• चिरम्: Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय/नपुंसक)
• Form: अव्यय; कालवाचक (for a long time)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पुत्र: O son
• पुत्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• क्रीड: play
• क्रीड: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: क्रीड् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इति-शब्दः (quotation marker)

• गच्छ: go
• गच्छ: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (together/with)

• गणैः: the attendants (gaṇas)
• गणैः: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्तिबोधक/उद्धरणचिह्न

Speaker

Umā (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Umā, after fondling the child, gestures affectionately outward, instructing him to go play with the Gaṇas; Gaṇas appear as friendly attendants inviting him into their circle.

Characters & Entities

• Umā (Pārvatī)
• Gaṇas
• Vīraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even in affection, the Divine guides beings toward their proper community and dharmic companionship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred geography is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an instruction within the narrative (to go with the Gaṇas).