Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तद्भवाञ्छैलजां देवीं शैलंद्रं शैलवल्लभाम् । हरं संभावय वरं यन्नान्यं रोचयंति ते

Transliteration

tadbhavāñchailajāṃ devīṃ śailaṃdraṃ śailavallabhām | haraṃ saṃbhāvaya varaṃ yannānyaṃ rocayaṃti te

Translation

پس آپ عنایت فرما کر یہ رشتہ طے کر دیجئے کہ شیلندر کی محبوبہ شیلجا دیوی بہترین ور کے طور پر ہَر (شیو) ہی کو اختیار کرے، کیونکہ اس کے دل کو کوئی اور پسند نہیں۔

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; Neuter, Nom./Acc., Singular; (सम्बन्धसूचक)

• भवान्: you (honored)
• भवान्: Sambodhyam/Karta (Addressed subject/सम्बोधनार्थ)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular; आदरार्थ-प्रयोग (honorific 'you')

• शैलजाम्: the mountain-born (Pārvatī)
• शैलजाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक) + जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Accusative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (शैलस्य जा)

• देवीम्: the goddess
• देवीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Accusative, Singular; अप्पोजिशन (apposition)

• शैल-इन्द्रम्: lord of mountains (Himālaya)
• शैल-इन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (शैलानाम् इन्द्रः)

• शैल-वल्लभाम्: beloved of the mountain (daughter/consort)
• शैल-वल्लभाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक) + वल्लभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Accusative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (शैलस्य वल्लभा)

• हरम्: Hara (Śiva)
• हरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular

• संभावय: honor, regard, consider
• संभावय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+भाव् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; Imperative, 2nd person, Singular

• वरम्: the best/excellent one; boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular; (विशेष्य/उपपद)

• यत्: which/that
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; Neuter, Nom./Acc., Singular; सम्बन्धक (relative)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय; negative particle

• अन्यम्: another, different
• अन्यम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular; विशेषणम्

• रोचयन्ति: they approve/like
• रोचयन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; Present Indicative, 3rd person, Plural; परस्मैपदम्

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Nominative, Plural; (सम्बन्धे/कर्तरि)

Speaker

Śakra (Indra) (requesting Nārada’s facilitation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Himālaya (Śailendra) as Śaiva-Śākta kṣetra-complex

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages/assembly (frame not explicit in this single verse)

Visual Art Cues

Scene: A petition to the Mountain-lord: the speaker urges Himavat to favor the match—Pārvatī (Śailajā) choosing Śiva (Hara) as bridegroom; the scene radiates auspicious marital resolve.

Characters & Entities

• Śailajā (Pārvatī)
• Hara (Śiva)
• Śailendra (Himālaya, implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Single-pointed devotion and destined alignment in Dharma: the Devī’s heart rests in Śiva alone, symbolizing unwavering spiritual orientation toward the Supreme.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse relates to the sacred Śiva–Pārvatī narrative often associated with Himalayan settings.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it implies the sanctity of marriage (vivāha) as a dhārmic institution within divine narrative.