Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 86

संध्यमाने ततश्चास्त्रे निश्चेरुः पावकार्चिषः । ततो यंत्रमया विद्याः प्रादुरासन्सहस्रशः

saṃdhyamāne tataścāstre niśceruḥ pāvakārciṣaḥ | tato yaṃtramayā vidyāḥ prādurāsansahasraśaḥ

جب وہ اَستر برتا جا رہا تھا تو آگ کی چنگاریاں پھوٹ نکلیں۔ پھر ہزاروں کی تعداد میں یَنتْرَمَی وِدیا—یعنی آلہ نما منتر-شکتیاں—ظاہر ہو گئیں۔

संध्यमानेwhile (it) was being joined/combined
संध्यमाने:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeVerb
Rootसंध्या (धातु: संधि/संध्य्—'to join/merge')
Formशानच्-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त/Present middle participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय — 'then'
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
अस्त्रेin the weapon
अस्त्रे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सति-सप्तमी-आश्रय
निश्चेरुःcame forth; emerged
निश्चेरुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु) + निस् (उपसर्ग)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
पावक-अर्चिषःflames of fire
पावक-अर्चिषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक) + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (अर्चिस्), प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृपद (निश्चेरुः)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय — 'then'
यंत्र-मयाःmechanism-made; artificial
यंत्र-मयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootयंत्र (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (विद्याः)
विद्याःmagical powers; spells
विद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृपद (प्रादुरासन्)
प्रादुरासन्appeared; manifested
प्रादुरासन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु) + प्रादुस् (उपसर्ग/अव्ययभाव)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद; 'appeared'
सहस्रशःby thousands
सहस्रशः:
Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशः (अव्यय)
Formअव्यय (परिमाणवाचक) — 'by thousands'

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced for Māheśvarakhaṇḍa narrative)

Scene: As Indra’s weapon is set in motion, showers of fire-sparks burst outward; from these emerge countless ‘mechanism-like’ luminous forms—geometric yantras, rotating wheels, articulated constructs—each a living spell moving across the sky.

T
Tvāṣṭra-astra
P
Pāvaka (fire)
Y
Yaṃtra
V
Vidyā

FAQs

Power expresses itself through ‘vidyā’ (knowledge/skill); when aligned to dharma it becomes protective, when misused it escalates conflict.

No tīrtha is mentioned.

None.